Παλεύοντας για τον παράδεισο

Ο Tomas Wüthrich, στο έργο του "Doomed Paradise", ακολουθεί τους τελευταίους νομάδες Πενάν στο τροπικό δάσος του Βόρνεο. Για εκείνον, το ζήτημα δεν ήταν οι φωτογραφίες, αλλά να αντλήσει έμπνευση από τους ανθρώπους με τους οποίους έζησε και εργάστηκε τα τελευταία πέντε χρόνια. Και στο τέλος, το ανταπέδωσε.

Ο Tomas συνάντησε πρώτη φορά τους Πενάν και τον αγώνα τους εναντίον της υλοτόμησης του δάσους στο Βόρνεο, το 2014. Αυτό τον ανησύχησε: "Πριν από αυτό ήταν νομάδες, αλλά τώρα αναγκάζονται να εγκαθίστανται και να γίνονται αγρότες, γιατί το δάσος εξαφανίζεται γρήγορα".

Ωθούμενος από την ανησυχία και την περιέργεια, τον επόμενο χρόνο επέστρεψε για να ξεκινήσει ένα κανονικό έργο. Ο ένας χρόνος διαδέχτηκε τον επόμενο, το ένα ταξίδι το άλλο και τελικά, πέρασαν πέντε χρόνια, όπου έμενε με τους Πενάν έναν μήνα τη φορά. Αυτό που είδε ήταν ένας λαός σε μετάβαση, ανοιχτός στις νέες τεχνολογίες, αλλά που πάλευε να διατηρήσει τον ημινομαδικό τρόπο ζωής του.

"Δεν θέλουν δρόμους" εξηγεί ο Tomas, "και δεν θέλουν οι υλοτόμοι να τους κόβουν το σπίτι τους. Αλλά δεν είναι σαν τις απομονωμένες φυλές του Αμαζονίου. Αν έχουν μεταφορικό μέσο, πάνε στο χωριό και πουλάνε φτερά ή κέρατα, και αγοράζουν πράγματα, αλλά αρνούνται να φύγουν, γιατί στην ουσία, το δικό τους σούπερ μάρκετ είναι το δάσος. Εκεί είναι όλα όσα χρειάζονται".

Κάτι που ο Tomas κατάλαβε στη διάρκεια των πέντε χρόνων, ήταν η σημασία του χρόνου. "Δεν μπορείς να κάνεις ένα ρεπορτάζ όπως αυτό μέσα σε τρεις εβδομάδες" λέει, "αυτός είναι ο λόγος που συνέχισα να επιστρέφω. Μία φορά κάθε δύο εβδομάδες, και μετά για ένα μήνα και άλλον ένα μήνα... Για να εισχωρήσω καλύτερα στην κουλτούρα".

Συνολικά οκτώ επισκέψεις, με την τελευταία το 2019, χρειάστηκαν να κερδίσει την πλήρη εμπιστοσύνη των Πενάν. "Με αυτό το επίπεδο ενσωμάτωσης", εξηγεί ο Tomas, "έχεις τη δυνατότητα να απαθανατίσεις κάτι πιο αληθινό από απλώς ρομαντικές εικόνες στο δάσος και μπορείς να παρουσιάσεις όλο το εύρος της ζωής αυτών των ανθρώπων."

Σε τέτοιες συνθήκες απομόνωσης, ο Tomas ανησυχούσε και για τη διάρκεια μπαταρίας. Αλλά αυτό το ζήτημα λύθηκε, χάρη στην εξαιρετική απόδοση της α9 που μπορούσε να τραβήξει χιλιάδες καρέ με μία μόνο φόρτιση. Ακόμα και τότε, αρχικά πήγε με μια τσάντα με 24 μπαταρίες για έναν μήνα φωτογράφιση, πριν να ανακαλύψει ένα πιο εύκολο τρόπο.

"Μια φορά, συνάντησα τον αρχηγό στη ζούγκλα" εξηγεί ο Tomas, "και είχε ένα σακίδιο πλάτης με ηλιακά πάνελ και από πάνω, τρεις μαϊμούδες! Έτσι, με τα πάνελ, μπόρεσα να φορτίσω τον εξοπλισμό μου. Από μία γεμάτη ηλιακή μπαταρία μπορούσα να φορτίσω τρεις μπαταρίες α9, οπότε ήταν πολύ χρήσιμο".

Άλλα χαρακτηριστικά της μηχανής που βοήθησαν το έργο του Tomas ήταν η υψηλή απόδοση ISO και το αθόρυβο κλείστρο. "Από όταν άρχισα να χρησιμοποιώ την α9, η δουλειά μου βελτιώθηκε πολύ. Η υψηλή απόδοση ISO ήταν πολύ σημαντική, γιατί δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου φως μετά το ηλιοβασίλεμα και η νύχτα ήταν πολύ μεγάλη. Αλλά, η φωτογράφιση με 6400 δίνει αυτήν την εντύπωση του φιλμ με υψηλή ευαισθησία, χωρίς να σπάει την εικόνα".

Και το αθόρυβο κλείστρο της μηχανής σημαίνει ότι μπορούσε να εργαστεί χωρίς να ενοχλεί την οικογένεια που τον υιοθέτησε. "Δεν τους πειράζει να βγάζω φωτογραφίες", μας λέει, "αλλά όταν δεν ακούνε τον ήχο, ξεχνάνε ότι είσαι εκεί. Σαν να είσαι μια μύγα στον τοίχο. Κι έτσι, για εμένα, είναι η τέλεια μηχανή για φωτορεπορτάζ".

"Στο τέλος", λέει ο Tomas, "άντλησα μεγάλη έμπνευση από τους Πενάν. Ίσως αυτοί οι άνθρωποι να φαντάζουν εξωτικοί σε εμάς, αλλά όλοι είμαστε στην ίδια θέση. Όλοι συνδεόμαστε σε επίπεδο περιβάλλοντος. Και, άρα, πιστεύω ότι είναι σημαντικό να μην παίρνουμε ό,τι θέλουμε από κάπου χωρίς να επιστρέφουμε κάτι άλλο".

Αυτό ήταν αυτό που τελικά οδήγησε τον Tomas να δημιουργήσει ένα άλμπουμ του έργου. Και για τους Πενάν το εκτύπωσε σε πέτρινο χαρτί από ασβεστόλιθο, απόλυτα αδιάβροχο, ώστε να μην αλλοιώνεται στις συνθήκες του τροπικού δάσους.

Ρωτήσαμε τον Tomas αν έχει κάποιες τελευταίες σκέψεις να μοιραστεί σχετικά με το έργο του. "Ελπίζω να κατάφερα να βοηθήσω και τους ανθρώπους αυτούς", λέει συλλογισμένος. "Αυτοί δεν μπορούν να φύγουν από το δάσος που προσπαθούν να προστατεύσουν, αλλά εγώ μπορώ να δείξω την ιστορία τους στον κόσμο και ίσως να τους βοηθήσω να τα καταφέρουν".