Από τη μία λευκή αίθουσα στην άλλη, ο Nemanja Maraš αποκαλύπτει την ψυχή του. Η σειρά αυτοπροσωπογραφιών με τον τίτλο «Σκέψεις» δημιουργήθηκε στο φωτεινό στούντιο και εργαστήριο του Nemanja και, στη συνέχεια, εκτέθηκε στην εξίσου ακτινοβόλο γκαλερί MONOLOG στο Βελιγράδι. Σε αυτή τη σειρά, ο Nemanja βρίσκεται στην πιο δημιουργική του περίοδο, αλλά και στο μέσον μιας διαδικασίας αυτοανακάλυψης.

Έχοντας εργαστεί ως καταξιωμένος φωτογράφος μόδας για πολλά χρόνια, με την πάροδο του χρόνου ο Nemanja άρχισε να δείχνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την προσωπογραφία, με αποκορύφωμα τη δημιουργία αρκετών πρωτοποριακών, προσωπικών πρότζεκτ. Σε ένα από αυτά, εξέτασε τους φίλους του σε μια μετέωρη κατάσταση (limbo) μεταξύ ονείρου και εγρήγορσης, απεικονίζοντάς τους «πριν προλάβουν να βάλουν τη μάσκα που φορούν για τον κόσμο», θυμάται ο Nemanja. Σε ένα άλλο πρότζεκτ, ο Nemanja φωτογράφισε χορεύτριες μπαλέτου καθώς αποχωρούσαν από τη σκηνή, «εξουθενωμένες και συγκινημένες».

«Σε κάποιο σημείο κατάλαβα ότι απαθανατίζω καλύτερα τη γνήσια πλευρά των ανθρώπων παρά το προσωπείο που φορούν», εξηγεί o Nemanja. «Θέλω να δείξω τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του εαυτού μου, όπως είναι πραγματικά. Προσπαθώ να καταπολεμήσω την τάση που θέλει τους ανθρώπους να είναι κάτι που δεν είναι ή νιώθουν ένοχοι για το ποιοι είναι. Το να είσαι ο εαυτός σου μπορεί να είναι απείρως πιο συναρπαστικό και όμορφο.»

Στο πρότζεκτ με τον τίτλο «Σκέψεις», η σημασία που αποδίδει ο Nemanja στις αυτοπροσωπογραφίες είναι σαφής. «Είναι ένας ιδανικός τρόπος για να γνωρίσεις και να εκτιμήσεις τον εαυτό σου», λέει ο Nemanja. «Μάλιστα, όταν δίδασκα φωτογραφία σε μια σχολή χορού, τις χρησιμοποίησα στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών. Είναι πειραματικές και θέτουν προκλήσεις, βοηθώντας τους ανθρώπους να βρουν τη φωνή τους και να ανακαλύψουν ότι δεν υπάρχει πιο σημαντικός συνεργάτης από τον ίδιο τον εαυτό τους».

Πώς ξεκίνησε λοιπόν η σειρά «Σκέψεις»; «Ξεκίνησε με ένα πείραμα μικτών μέσων στο οποίο χρησιμοποιήθηκαν 12 αυτοπροσωπογραφίες», θυμάται ο Nemanja, «μόνο βασικές εικόνες πάνω στις οποίες σχεδίασα, ζωγράφισα και πρόσθεσα στοιχεία κολάζ. Όπως ισχύει για πολλές από τις εικόνες της σειράς ‘Σκέψεις’, η ιδέα γι’ αυτό το πρότζεκτ γεννήθηκε κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας θεραπείας. Ο θεραπευτής μου μού είπε: ‘Ήσουν ‘πολύς’ για τους άλλους, οπότε έγινες ‘υπερβολικά πολύς’ για τον εαυτό σου.’ Γι’ αυτό έκανα κάθε πρόσωπο να μοιάζει διαφορετικό, σαν να προσπαθώ να προσαρμοστώ στις προσδοκίες των άλλων ανθρώπων.»

Άλλες φωτογραφίες αυτού του πρότζεκτ δείχνουν τον Nemanja αποεστιασμένο ή δείχνουν μόνο τη σιλουέτα του ή το πρόσωπό του καλυμμένο ή δυσδιάκριτο ή κομμένο από το καρέ, δημιουργώντας την αίσθηση ότι η ταυτότητα είναι δυναμική και συνεχώς μεταβαλλόμενη. Αλλού, υπάρχουν καρέ με νερό και πέτρα, αλληλένδετα με τα πορτραίτα, τα οποία μοιάζουν με προβαλλόμενες αναμνήσεις από τον δημιουργό τους. «Έχω έναν ορισμό για το καθένα», λέει ο Nemanja, «αλλά είναι κάτι προσωπικό».

Αυτές οι αυτοπροσωπογραφίες τραβήχτηκαν με τη Sony Alpha 7R V, μια φωτογραφική μηχανή που προτιμούν οι editorial φωτογράφοι και οι φωτογράφοι πορτραίτων, και ο Nemanja προσδιορίζει αρκετά χαρακτηριστικά αυτής της φωτογραφικής μηχανής που τον βοήθησαν στο έργο του. «Προφανώς, μπορεί να είναι πιο δύσκολο να εστιάσεις και να συνθέσεις σε σχέση με ένα κανονικό πορτραίτο», εξηγεί ο Nemanja, «όμως η Alpha 7R V διαθέτει μερικές έξυπνες λειτουργίες για την επίλυση αυτών των προβλημάτων. Μία από αυτές είναι η εξαιρετική λειτουργία αυτόματης εστίασης με εντοπισμό ματιών, η οποία όχι μόνο διατηρεί την εστίαση όταν χρειάζεται, αλλά με απαλλάσσει και από το άγχος.

«Το γεγονός είναι», εξηγεί ο Nemanja, «ότι δεν μπορώ να ελέγξω τη δική μου έκφραση όπως θα έκανα κατά τη φωτογράφιση πορτραίτων άλλων ανθρώπων και αν ανησυχώ για την εστίαση, αυτό θα φανεί στο πρόσωπό μου. Γι’ αυτόν τον λόγο τοποθετώ τη φωτογραφική μηχανή πάνω σε τρίποδο, τη ρυθμίζω ώστε να εστιάζει σ’ εμένα και, στη συνέχεια, χρησιμοποιώ τον χρονοδιακόπτη διαστήματος ώστε η φωτογραφική μηχανή να τραβήξει 60 φωτογραφίες. Έπειτα, επιλέγω τις καλύτερες εικόνες. Στην πραγματικότητα, στάθηκα τυχερός με εκείνη τη φωτογραφία που ήταν εκτός εστίασης – μου αρέσουν αυτές οι τυχαίες στιγμές, αλλά πρέπει να προσπαθήσεις σκληρά για να κάνεις αυτή τη φωτογραφική μηχανή να έχει απώλεια εστίασης!».

«Η πολύ μεγάλη ανάλυση 60 Mp της Alpha 7R V είναι επίσης πολύ χρήσιμη, καθώς με βοηθά να κροπάρω λίγο αν χρειάζεται, διατηρώντας, ωστόσο, το μεγάλο μέγεθος του αρχείου ώστε να είναι δυνατή η εκτύπωση», συνεχίζει ο Nemanja. «Για παράδειγμα, πολλές από τις εικόνες μου είναι κροπαρισμένες από οριζόντιο προσανατολισμό σε κατακόρυφο προσανατολισμό ώστε το καρέ να είναι πιο συνοπτικό. Ωστόσο, η αυτοπροσωπογραφία στην οποία το κεφάλι μου είναι εκτός καρέ ήταν ένα ατύχημα που συνέβη εντός φωτογραφικής μηχανής. Ένα από εκείνα τα ατυχήματα με ευτυχή κατάληξη που μπορεί να αφηγηθεί την ιστορία ακριβώς όπως ήθελες.»

Ο Nemanja χρησιμοποίησε επίσης το ασπρόμαυρο προφίλ της Alpha 7R V. «Πολλοί φωτογράφοι δεν συνειδητοποιούν ότι ο φωτισμός δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για την ασπρόμαυρη και την έγχρωμη φωτογραφία», εξηγεί ο Nemanja. «Στην ασπρόμαυρη φωτογραφία χρειάζεσαι επιπλέον αντίθεση και ένταση, ώστε τα φωτεινά σημεία και οι σκιές να ωθηθούν στα άκρα, οπότε, παρόλο που χρησιμοποιώ πλήρως έγχρωμα Raw αρχεία στο μοντάζ, η ασπρόμαυρη προεπισκόπηση εξαλείφει την ανάγκη για εικασίες».

Tελικά, όμως, κάποιες εικασίες είναι ακόμα επιθυμητές, λέει o Nemanja, ακόμη και αν αφορούν περισσότερο το νόημα μιας φωτογραφίας, παρά την εκτέλεσή της. «Αυτό που έμαθα κατά τη διάρκεια αυτού του πρότζεκτ είναι να υπερβαίνω την ανάγκη να εξηγήσω γιατί ένα πορτραίτο έχει μια συγκεκριμένη εμφάνιση. Η εξήγηση δεν προσδίδει κάποια γνησιότητα και χαίρομαι που αφήνω τους άλλους να ερμηνεύσουν το πορτραίτο όπως αυτοί θέλουν. Αυτού του είδους οι αυτοπροσωπογραφίες μπορεί να προέρχονται από αναμνήσεις 30 ετών ή από χθεσινές αναμνήσεις, καθώς και από το είδος της έμπνευσης που συμβαίνει μόνο όταν αισθάνεσαι άνετα με τον φωτογραφικό εξοπλισμό που διαθέτεις και απλώς πειραματίζεσαι τη δεδομένη στιγμή. Αυτό που έχει σημασία είναι η δημιουργία των αυτοπροσωπογραφιών».