Δημιουργικότητα στην αρμονία

Το να έχεις μια επιφοίτηση ενώ πετάς πάνω από το άγαλμα του Χριστού Λυτρωτή στο Ρίο ντε Τζανέιρο μοιάζει σχεδόν υπερβολικά τέλειο. Αλλά για τον φωτογράφο Ron Timehin ήταν ακριβώς έτσι. «Ήμουν στο Ρίο για μερικές ημέρες», θυμάται, «και το ταξίδι με το ελικόπτερο είχε προγραμματιστεί από καιρό. Είχε απίστευτη θέα, αλλά σε συναισθηματικό επίπεδο δεν είχε καμία σχέση με αυτό που είχα βιώσει την προηγούμενη μέρα. Εκείνη τη στιγμή αποφάσισα να αλλάξω τον τρόπο με τον οποίο δούλευα στη φωτογραφία».

Γυρνώντας τον χρόνο 24 ώρες πίσω, ο Ron φωτογραφίζει ντόπια παιδιά να παίζουν χάλκινα πνευστά στη φαβέλα Pereira da Silva, μια μικρή κοινότητα στα νότια της μεγαλούπολης. Εκεί, εξηγεί, έχει δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα για την παροχή μαθημάτων μουσικής σε παιδιά και φοιτητές της περιοχής. «Ονομάζεται Favela Brass», εξηγεί ο Ron, «και ιδρύθηκε από τον Tom Ashe από το Ηνωμένο Βασίλειο. Ζώντας στην πόλη, είδε ότι τα παιδιά από φτωχότερες οικογένειες δεν είχαν ευκαιρίες να μάθουν μουσική. Και καθώς τα χάλκινα πνευστά είναι πολύ πιο ακριβά στη Βραζιλία από ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι εντελώς απρόσιτα για πολλούς». Βλέποντας ένα ντοκιμαντέρ για το πρόγραμμα, ο Ron λάτρεψε την ιδέα. «Μου θύμισε πόσο σημαντική ήταν η μουσική ικανότητα για μένα ως παιδί. Έπαιζα τρομπέτα και περνούσα πολύ χρόνο παίζοντας με ορχήστρες. Η αξία της εκμάθησης ενός οργάνου είναι τεράστια. Σου μαθαίνει ότι η πειθαρχία και η αφοσίωση μπορούν να αποδώσουν, καθώς και πώς να συνεργάζεσαι σε μια μπάντα και πώς να διαχειρίζεσαι το άγχος όταν παίζεις. Διευρύνει επίσης τους ορίζοντές σου. Το να τραβάω φωτογραφίες από τα ταξίδια μου ήταν αυτό που με έκανε να ενδιαφερθώ να γίνω φωτογράφος».

Ξεκινώντας με τέσσερις μαθητές, ο αριθμός του Favela Brass έχει φτάσει τους 150, και οι διάφορες μπάντες παίζουν στο παγκοσμίως διάσημο Καρναβάλι του Ρίο, ερμηνεύοντας σάμπα, καθώς και τζαζ και ποπ μουσική. Εμπνευσμένος από την ιστορία, ο Ron θέλησε να φωτογραφίσει τους οργανοπαίχτες. «Η ιδέα ήταν να τραβήξουμε κάποια περιβαλλοντικά πορτραίτα των μαθητών, αλλά και να τους καταγράψουμε να παίζουν, και τα δύο από τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για το δικό τους μάρκετινγκ. Πήγαμε στο σχολείο και γνωρίσαμε τους μαθητές και τους δασκάλους, καθώς και το μέρος όπου εξασκούνταν και σύχναζαν. Για βοήθεια είχαμε έναν οδηγό φαβέλας που γνώριζε την περιοχή και τους ντόπιους, την κοπέλα του, τον φίλο μου και έναν βοηθό φωτισμού με έδρα το Ρίο, πράγμα που σήμαινε ότι είχαμε πρόσβαση στον εξοπλισμό που χρειαζόμασταν».

Το δεύτερο αποδείχθηκε σημαντικό αμέσως, εξηγεί ο Ron. «Είχα σχεδιάσει να γίνουν οι λήψεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά είχα ξεχάσει ότι είναι στο σχολείο! Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να δουλεύουμε μετά το σκοτάδι, οπότε το να έχουμε πρόσβαση σε φωτισμό ήταν εξαιρετικό. Τοποθετήσαμε LED για να ενισχύσουμε το διαθέσιμο φως στους δρόμους, μερικές φορές χρησιμοποιώντας τα ως βασικό φως ή από πίσω για να φτιάξουμε ένα φως δημιουργίας φωτεινού περιγράμματος ώστε να προσθέσουμε διαχωρισμό. Για παράδειγμα, η κοπέλα που παίζει ντραμς φωτίζεται κυρίως από μια λάμπα δρόμου με LED για το γέμισμα και τις λεπτομέρειες. Χρησιμοποιήσαμε φωτιστικά μεταβλητής χρωματικής θερμοκρασίας ώστε να μπορούμε να τα ταιριάξουμε με τις λυχνίες της σκηνής».

Παρόλο που δεν προβλεπόταν στο αρχικό σχέδιο, ο συνεχής φωτισμός βοήθησε τον Ron να δουλέψει γρήγορα και διακριτικά, όπως λέει ο ίδιος. «Το φλας μπορεί προφανώς να τραβήξει την προσοχή, και παρόλο που αυτή η φαβέλα είναι μια από τις ασφαλέστερες στο Ρίο, είναι προτιμότερο να δουλεύεις απαρατήρητος στους δρόμους αν μπορείς. Η χρήση LED σημαίνει ότι ο φωτισμός είναι ορατός μέσα από το viewfinder, οπότε μπορείς να προσαρμόσεις την έκθεση με βάση αυτό που βρίσκεται ακριβώς μπροστά σου και χρειάζεται λιγότερο στήσιμο». Εξίσου ζωτικής σημασίας ήταν η επιλογή της φωτογραφικής μηχανής Sony Alpha 7R V από τον Ron μαζί με τους φακούς FE 28-70 mm f/2 GM και FE 50-150 mm f/2 GM. «Τα LED δεν έχουν την ισχύ του φλας, οπότε πρέπει να φωτογραφίζεις με γρήγορους φακούς και να χρησιμοποιείς υψηλότερα ISO», εξηγεί, «αλλά ένα μοντέλο όπως η Alpha 7R V έχει εξαιρετική ποιότητα εικόνας ακόμη και σε ρυθμίσεις όπως ISO 1600. Και με φακούς f/2, έχεις ένα ολόκληρο στοπ περισσότερο φως σε σύγκριση με το f/2.8, οπότε το 1/50 sec γίνεται ένα πολύ πιο λειτουργικό 1/100 sec. Αυτοί οι φακοί είναι επίσης εντυπωσιακά μικροί και ελαφρείς αν αναλογιστεί κανείς πόσο γρήγοροι είναι, και μαζί με την Alpha 7R V χωρούσαν όλα σε ένα μικρό σακίδιο πλάτης».

Τα συναισθήματα που ένιωσε ο Ron όταν δούλευε με τη μπάντα τον ώθησαν να αναλάβει περισσότερα τέτοια πρότζεκτ, όπως αναφέρει. «Συνήθιζα να πηγαίνω σε μέρη όπως το Ρίο και να επικεντρώνομαι στα αξιοθέατα, αλλά το να δουλεύω με ανθρώπους είχε πολύ πιο προσωπική και συνδεδεμένη αίσθηση. Θα ήθελα πολύ να επιστρέψω και να τραβήξω περισσότερες εμφανίσεις τους, ή να τους καταγράψω να εξασκούνται στο σπίτι. Ο Tom Ashe ήταν επίσης ενθουσιασμένος με τις φωτογραφίες και θα τις χρησιμοποιήσει για να συνεχιστεί η καλή δουλειά. «Είμαι πραγματικά περήφανος για το πρότζεκτ», καταλήγει. «Το να γίνω δεκτός σε αυτή την ιστορία και να τους υποστηρίξω ήταν πραγματικό προνόμιο. Και μου απέδειξε ότι η φωτογραφία μπορεί να φέρει τους ανθρώπους κοντά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως η μουσική».