Η απόσταση είναι ένας κρίσιμος παράγοντας στη φωτογραφία άγριας ζωής. Το να βρίσκεσαι κοντά, το να βρίσκεσαι μακριά… Όλα έχουν τη δική τους διαφορετική σημασία. Η εγγύτητα μπορεί να προσφέρει σπάνιες προοπτικές και εμπειρίες. Ο χώρος μπορεί να παρέχει ασφάλεια και μεγαλύτερη κατανόηση. Για ορισμένα είδη, η απόσταση που δείχνει σεβασμό είναι ζωτικής σημασίας, τόσο για τον(την) φωτογράφο όσο και για το θέμα.

Η σχέση της Melissa Schäfer με την άγρια ​​ζωή, και πιο συγκεκριμένα τις αρκούδες, έχει εξελιχθεί πάρα πολύ στη διάρκεια των χρόνων. Η Melissa μεγάλωσε στα προάστια του Αμβούργου, φαινομενικά, δηλαδή, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την άγρια ​​τούνδρα της Αρκτικής που πλέον αποκαλεί σπίτι της. Ο πατέρας της την ξυπνούσε με μια χαριτωμένη, λευκή μαριονέτα-πολική αρκούδα κάθε πρωί, ενώ και το δωμάτιό της ήταν επίσης γεμάτο με φωτογραφίες πολικών αρκούδων. Τώρα πλέον είναι μια επιτυχημένη φωτογράφος άγριας ζωής, οδηγός εκδρομών και δημιουργός του περιοδικού «Mother», ενός υπέροχου περιοδικού που προβάλλει γυναίκες του κλάδου.

«Πάντα μου άρεσαν οι πολικές αρκούδες γιατί είναι τόσο δυνατά, όμορφα ζώα», θυμάται η Melissa, «αλλά την ίδια στιγμή, έμοιαζαν σαν κάποια σχεδόν εξωπραγματικά… πλάσματα που μπορούσες να τα φανταστείς μόνο από φωτογραφίες. Δεν πίστευα ποτέ ότι θα ήταν δυνατό να δω μια αρκούδα με τα ίδια μου τα μάτια και η Αρκτική μού έδωσε την αίσθηση ότι είναι ένας διαφορετικός πλανήτης.»

Ακόμη και όταν της δόθηκε η ευκαιρία να δει μια αρκούδα σε αιχμαλωσία, η Melissa αρνήθηκε. «Όταν έφεραν πολικές αρκούδες στον τοπικό ζωολογικό κήπο, σκέφτηκα για λίγο να πάω να τις δω», θυμάται η Melissa. «Ήθελα να βιώσω το μέγεθός τους και το πώς κινούνται. Όμως δεν πήγα ποτέ, διότι η ιδέα μιας πολικής αρκούδας πάνω σε ένα πλαστικό παγόβουνο απλά δεν ταιριάζει με ένα τέτοιο πλάσμα. Αυτό που ήθελα να δω εγώ ήταν η Βασίλισσα της Αρκτικής στο βασίλειό της.»

Τελικά, μια απόσταση που φαινόταν πάρα πολύ μεγάλη μειώθηκε σε λίγα μόνο μέτρα, οδηγώντας στην πιο αξέχαστη συνάντηση της καριέρας της. «Ήταν στην πραγματικότητα η πρώτη φορά που οδηγήσαμε στην ανατολική ακτή του Σβάλμπαρντ», αναφέρει η Melissa, «και τελικά φτάσαμε στον θαλάσσιο πάγο. Όταν είδαμε ίχνη στο χιόνι και γνώριζα ότι υπήρχαν πολικές αρκούδες εκεί κοντά, ένιωσα ότι ζω ένα όνειρο».

«Ξαφνικά», συνεχίζει η Melissa, «εντοπίσαμε μια αρκούδα στον πάγο. Περιμέναμε και ήρθε προς το μέρος μας σε αυτό το πανέμορφο παγόβουνο σε σχήμα κύματος. Ήταν η πρώτη αρκούδα που συναντούσα στη ζωή μου και παραμένει η πιο όμορφη. Ήλθε μπροστά μας παίζοντας με το χιόνι, τόσο χαλαρή και ήσυχη, δίνοντας μια παράσταση. Ένιωσα τόσο πολύ συνδεδεμένη μαζί της, ώστε της έδωσα το όνομα ‘Helen’.»

Η συναισθηματική απόσταση μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στην προστασία του περιβάλλοντος και η αγάπη που νιώθουμε για το περιβάλλον μας είναι ένα ισχυρό κίνητρο για την προστασία του. «Όταν μοιράζομαι αυτές τις εμπειρίες με τους ανθρώπους, θέλω να αναπαραγάγω την ίδια σχέση που ανέπτυξα κι εγώ με το συγκεκριμένο ζώο ή τη συγκεκριμένη τοποθεσία», εξηγεί η Melissa. «Μια αρκούδα που γνώρισα είναι απλώς μια αρκούδα, αν, όμως, της δώσω ένα όνομα, τότε έχω μια προσωπική σχέση μαζί της.»

«Πέρασα πιθανώς περίπου 30 λεπτά μαζί με τη Helen, ίσως και περισσότερο χρόνο, ίσως και λιγότερο. Η αίσθηση του χρόνου χάνεται εντελώς όταν βρίσκεσαι στον πάγο. Στη συνέχεια, άρχισε ήρεμα να απομακρύνεται, οπότε φύγαμε κι εμείς. Ήταν μια όμορφη συνάντηση χωρίς άγχος από καμία από τις δύο πλευρές.»

Η δημιουργία αυτών των συναισθημάτων μέσω των φωτογραφιών της, λέει η Melissa, μπορεί να προάγει την ευαισθητοποίηση, όχι μόνο για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα είδη της Αρκτικής, αλλά και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε όλοι μας. «Όταν λέμε ότι η Αρκτική αλλάζει, δεν λέμε κάτι καινούργιο», αναφέρει η Melissa, «αλλά φοβάμαι ότι οι άνθρωποι παύουν να ευαισθητοποιούνται, το αποδέχονται και δεν συνειδητοποιούν πόσο κακή είναι ήδη η κατάσταση. Οι πολικές αρκούδες χρειάζονται τους πάγους για να επιβιώσουν. Εκεί κυνηγούν και καθώς οι πάγοι συρρικνώνονται, οι πολικές αρκούδες λιμοκτονούν και πνίγονται.»

«Έχω δει την υποχώρηση από πρώτο χέρι», συνεχίζει η Melissa. «Υπάρχουν φιόρδ στα οποία ταξιδέψαμε μόλις πριν από λίγα χρόνια, τα οποία είναι πλέον ανοιχτή θάλασσα. Και επειδή οι αρκούδες δεν μπορούν να κυνηγήσουν φώκιες, κυνηγούν πλέον ταράνδους. Πριν από μερικά χρόνια, κανείς δεν είχε δει κάτι τέτοιο και τώρα είναι φυσιολογικό. Οι πολικές αρκούδες, όμως, δεν μπορούν να επιβιώσουν με ταράνδους. Και οι ίδιοι οι τάρανδοι λιμοκτονούν, επειδή οι ασταθείς καιρικές συνθήκες φέρνουν παγωμένη βροχή που καλύπτει με παχύ πάγο τα χόρτα με τα οποία τρέφονται.»

«Όλα μπορεί να φαίνονται τόσο απόμακρα και μακρινά και είχα την ίδια αίσθηση όταν ήμουν στη Γερμανία», παραδέχεται η Melissa. «Όμως αυτό είναι πολύ επικίνδυνο και αναληθές, διότι διαπιστώνουμε πλέον ότι η κλιματική αλλαγή δεν μένει εκεί. Βρίσκεται σε όλη την Ευρώπη με πλημμύρες και πυρκαγιές και αυτό θα πρέπει να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε πόσο μικρός και ευαίσθητος είναι πραγματικά ο κόσμος.»

«Η φωτογραφία μπορεί να γεφυρώσει αυτό το χάσμα», επιμένει η Melissa. «Θέλω οι άνθρωποι να ερωτεύονται μέρη ακόμα κι αν αισθάνονται ότι δεν είναι προσβάσιμα. Θέλω να αγαπούν τα πουλιά, τον πάγο, το φως, τις πολικές αρκούδες και, φυσικά, την Helen. Ανεξάρτητα από το αν βρίσκεσαι στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία ή τη Σουηδία, όταν νοιάζεσαι για ένα μέρος ή ένα ζώο, αυτό σε κάνει να σκέφτεσαι τις επιπτώσεις των πράξεών σου.»

Αν και αυτή η πρώτη συνάντηση με την Helen ήταν μια μεταμορφωτική εμπειρία για τη Melissa, η Melissa επισημαίνει τη σημασία της διατήρησης μιας απόστασης που δείχνει σεβασμό. Η απόσταση αυτή προστατεύει τόσο τους ανθρώπους όσο και τις αρκούδες. «Είναι ένα τόσο περίεργο πράγμα», εξηγεί η Melissa. «Δεν θέλεις να έλθουν πολύ κοντά, αλλά δεν χορταίνεις να τις κοιτάζεις. Είναι όλες μεγάλες και επικίνδυνες. Κάποιες είναι περίεργες και ντροπαλές. Κάποιες ψάχνουν για θύμα. Συνεπώς, όταν βλέπουμε μια αρκούδα να είναι αγχωμένη ή μια νεαρή μητέρα να κυνηγάει, τότε φεύγουμε.»

«Το να ενοχλείς ή να αγχώνεις τα ζώα κατά την καταγραφή της φυσικής τους συμπεριφοράς είναι εντελώς ανήθικο», συνεχίζει η Melissa, «και αυτό περιλαμβάνει πράγματα όπως το δόλωμα, οι εκβιαστικές συναντήσεις που δεν είναι ασφαλείς για τα ζώα, καθώς και η παραποίηση του περιβάλλοντός τους. Από κάθε άποψη, ως φωτογράφοι, θα πρέπει να είμαστε αόρατοι για τα ζώα.»

Πέρα από τη φωτογράφιση από πλοία και οχήματα και τον έμφυτο σεβασμό της για το θέμα, ο εξοπλισμός Sony της Melissa την βοηθά να παραμένει σε απόσταση ασφαλείας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι κάθε στιγμή καταγράφεται με απόλυτη ευκρίνεια. Ως μακροχρόνια χρήστης της Alpha 1 της Sony, η Melissa βασίζεται στην απίστευτη αυτόματη εστίαση αυτής της φωτογραφικής μηχανής, η οποία της επιτρέπει να ξεχωρίζει αρκούδες ανάμεσα στο συνονθύλευμα πάγου και σύννεφου από σταγονίδια νερού, καθώς και στην ταχύτητα λήψης των 30 fps. Η φωτογράφιση στην Αρκτική κατά την αυγή και το σούρουπο σημαίνει επίσης ότι έχεις να αντιμετωπίσεις συνθήκες χαμηλού φωτισμού, οπότε η αψεγάδιαστη απόδοση του ISO της Alpha 1 παρέχει επίσης σημαντική βοήθεια.

Η διατήρηση μιας απόστασης που δείχνει σεβασμό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι η Melissa χρησιμοποιεί φακούς όπως οι φακοί FE 400-800 mm f/6.3-8 G OSS, FE 400 mm f/2.8 GM OSS και FE 600 mm f/4 GM OSS, ενώ η απίστευτη ανάλυση 50 Mp της Alpha 1 της Sony παρέχει όχι μόνο εκπληκτικές λεπτομέρειες, αλλά επιτρέπει επίσης και πιο αποτελεσματικό κροπάρισμα.

«Δημιουργώ φωτογραφίες γιατί οι λέξεις δεν μπορούν να περιγράψουν την ομορφιά μιας αρκούδας… το πώς κινείται, πώς κατεβάζει το κεφάλι της για να μυρίσει το χιόνι και γενικά όλη τη γλώσσα του σώματος», καταλήγει η Melissa. «Η φωτογραφία, όμως, δεν αφορά ποτέ μόνο την αποτύπωση της άγριας ζωής. Έχει να κάνει με την ανακάλυψη του κόσμου και την αλλαγή σε προσωπικό επίπεδο. Όταν πλησίασα στην πρώτη μου πολική αρκούδα, η συνάντηση αυτή μού άνοιξε μια πύλη σε έναν νέο κόσμο, σε μια νέα ζωή. Σε μια μόνο στιγμή, η Helen μού έδειξε τι σημαίνει να ζεις αληθινά στο παρόν και απέδειξε ότι τα πάντα είναι δυνατά.»

«Μια φορά, όταν επιστρέψαμε στην ανατολική ακτή, νομίζω ότι είδα την Helen. Φυσικά, δεν μπορώ να πω 100% ότι ήταν αυτή, αλλά βρισκόταν στο ίδιο μέρος και είχε ανάλογη ηλικία. Αυτή τη φορά είχε δύο αρκουδάκια. Τα σκέφτομαι συχνά και ελπίζω τα αρκουδάκια της να γεννήσουν τα δικά τους αρκουδάκια μια μέρα. Αν όμως δεν μπορέσουμε να σταματήσουμε τις αλλαγές που κάνουν τη ζωή τους τόσο δύσκολη, ποιος ξέρει αν θα το πετύχουν;»