Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε ένα τόσο σημαντικό ζήτημα που έχει επιπτώσεις σε ολόκληρο τον πλανήτη; Από πολλές απόψεις, η κλιματική αλλαγή είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η ανθρωπότητα και, καθώς οι συνέπειες είναι κυριολεκτικά παγκόσμιες, για να αντιμετωπιστεί πρέπει πρώτα να κατανοηθεί. Ένας αξιόπιστος και δοκιμασμένος τρόπος κατανόησης είναι να αναλύσουμε το πρόβλημα και να το μελετήσουμε από ανθρώπινη σκοπιά.

Για τον λόγο αυτό βρισκόμαστε στο Εθνικό Πάρκο Dovrefjell της Νορβηγίας, το μυθικό ορεινό τοπίο όπου ζει ο μοσχόβους. Πρόκειται για μια τοποθεσία που φέρνει σίγουρα προσωπικές μνήμες στον φωτογράφο άγριας ζωής Floris Smeets, ο οποίος καταγράφει εδώ και μια δεκαετία τους μοσχόβοες. Μαζί με τον βιντεογράφο Nicolai Brix, δημιούργησαν μια ταινία που δείχνει πώς οι μοσχόβοες υποφέρουν σε ένα περιβάλλον που δεν είναι πια δικό τους.

«Φωτογραφίζω μοσχόβοες στο Dovrefjell εδώ και πάρα πολύ καιρό, οπότε μπορώ να αντιληφθώ ξεκάθαρα τον τρόπο με τον οποίο οι αλλαγές στο κλίμα επηρεάζουν τα ζώα αυτά», ξεκινά να λέει ο Floris, «Έχω δει την όλη κατάσταση να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μου. Και αυτό είναι που ο Nicolai κι εγώ θέλαμε να αναδείξουμε σε αυτήν την ταινία.»

«Είναι πολύ πιο εποικοδομητικό να δείχνουμε παραδείγματα ειδών που υποφέρουν, καθώς και τις επιπτώσεις που έχει αυτή η κατάσταση στους ανθρώπους που έχουν μεγαλώσει κοντά σε αυτά τα ζώα. Αν δείτε μια ταινία ντοκιμαντέρ με θέμα τη φυσική ιστορία, η ταινία είναι συχνά πολύ πιο συναρπαστική όταν δημιουργεί μια συναισθηματική ανταπόκριση. Σκεφτόμαστε τις πολικές αρκούδες που λιμοκτονούν πάνω σε στρώματα πάγου που λιώνουν, αλλά κάτι εξίσου καταστροφικό συμβαίνει στους μοσχόβοες.»

Χρησιμοποιώντας τον αξιόπιστο εξοπλισμό της Sony, ο Floris και ο Nicolai ξεκίνησαν αυτό το πρότζεκτ έχοντας τη σιγουριά ότι είναι βέλτιστα εξοπλισμένοι για να αποτυπώσουν την ιστορία. «Η Alpha 1 της Sony έχει γίνει η αγαπημένη μου φωτογραφική μηχανή για φωτογράφιση άγριας ζωής», λέει ο Floris, «διότι είμαι 100% βέβαιος ότι η λειτουργία αυτόματης εστίασης θα αποτυπώσει τέλεια κάθε λήψη. Χρησιμοποιώ επίσης μια Alpha 7R III ως δεύτερη φωτογραφική μηχανή και κάνω εναλλαγή μεταξύ του φακού FE 400 mm f/2.8 GM OSS και του φακού FE 600 mm f/4 GM OSS, ανάλογα με την απόσταση από ζώα και τον περιβάλλοντα χώρο.»

Καθώς νέα μοτίβα καιρού ωθούν περισσότερο θερμό αέρα στο περιβάλλον όπου ζει ο μοσχόβους, οι δύο δημιουργοί δεσμεύτηκαν να αναδείξουν τις βλαβερές επιπτώσεις των κλιματικών συνθηκών για το είδος αυτό. «Την μία ημέρα η θερμοκρασία στα βουνά είναι -20 ºC ή -30 ºC και την επόμενη ημέρα βρέχει. Αυτό σημαίνει ότι σχηματίζεται στο έδαφος ένα στρώμα πάγου, προκαλώντας προβλήματα στη σίτιση και την μετακίνηση. Τον χειμώνα, ο μοσχόβους τρώει γρασίδι, σκάβοντας το χιόνι για να το βρει, αλλά ο πάγος κάνει αυτήν τη διαδικασία πιο δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη, και μερικές απότομες πλαγιές είναι πλέον υπερβολικά ολισθηρές και ο μοσχόβους δεν μπορεί να τις προσεγγίσει».

«Επίσης», συνεχίζει ο Floris, «όταν η θερμοκρασία πλησιάζει στους 0 ºC, το χιόνι γίνεται πολύ πιο υγρό και κολλώδες. Ο μοσχόβους δεν είναι προσαρμοσμένος σε αυτήν τη συνθήκη, οπότε το χιόνι μαζεύεται στη γούνα του καθώς σκάβει, σχηματίζοντας μεγάλες μπάλες πάγου. Όλη αυτή η κατάσταση επιβραδύνει τις κινήσεις του και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί περισσότερη ενέργεια κινούμενος ακριβώς την εποχή που θα έπρεπε να διατηρεί την ενέργειά του. Ο μοσχόβους έχει εξελιχθεί για να ζει σε θερμοκρασίες όπως οι -40 ºC, οπότε υπερθερμαίνεται και αυτός. Η κλιματική αλλαγή θα τον καταστρέψει».

Ο Floris θαυμάζει τις ταινίες του Nicolai για αυτή την επιπρόσθετη σχέση που δημιουργεί με το θέμα του. «Έχω τραβήξει χιλιάδες φωτογραφίες μοσχόβοων όλα αυτά τα χρόνια, αλλά δεν είναι πάντα εύκολο να καταδείξεις σε μια φωτογραφία τις επιπτώσεις που έχει επιφέρει η κλιματική αλλαγή στη ζωής τους. Τα βίντεο του Nicolai έχουν αναδείξει με εμφατικό τρόπο μερικά από τα προβλήματα συμπεριφοράς που αντιμετωπίζει αυτό το είδος. Μου αρέσει να έχω έναν συνδυασμό φωτογραφιών που δείχνουν το περιβάλλον και αποτυπώνουν τα ζώα αυτά από πολύ κοντά, αλλά ένα βίντεο μπορεί να τα δείξει σε δράση καθώς προσπαθούν να επιβιώσουν σε συνθήκες για τις οποίες δεν είναι προετοιμασμένα».

Ο Nicolai θυμάται ότι, παρόλο που μεγάλο μέρος της δουλειάς του είχε το στιλ του διακριτικού και απαρατήρητου παρατηρητή [fly-on-the-wall (µύγα στον τοίχο)] και παρείχε υποστήριξη στον Floris κατά τις συνεντεύξεις του, η ανάγκη να περιγράψει το συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον τον ώθησε να αξιοποιήσει καταστάσεις όπου ήταν σε θέση να αποτυπώσει τη συνεχή πάλη για επιβίωση αυτού του είδους.

«Όποτε ήταν δυνατόν», θυμάται ο Nicolai, «ήθελα να δείξω πόσο σκληρά έπρεπε να δουλέψει ο μοσχόβους για να βρει έστω και λίγο φαγητό, μαζεύοντας τα πιο μικρά κομμάτια χόρτου. Υπήρχαν τόσα πολλά πράγματα να καταγράψω όσον αφορά τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής - Μακάρι να είχα περισσότερα άτομα μαζί μου!»

Καθώς χρειαζόταν ένα ευρύ φάσμα λήψεων, o Nicolai χρησιμοποίησε δύο φακούς ζουμ, τον φακό FE 24-70 mm f/2.8 GM II για τα ντοκιμαντερίστικα στοιχεία και τον φακό FE 200-600 mm f/5.6-6.3 G OSS για να αποτυπώσει τους ίδιους τους μοσχόβοες. Και οι δύο φακοί συνδυάστηκαν με μια Alpha 9 III. «Η συνολική ποιότητα των πλάνων ήταν εξαιρετικά εντυπωσιακή», λέει με ενθουσιασμό o Nicolai. «Το νέο καθολικό κλείστρο της φωτογραφικής μηχανής είναι εξαιρετικό όταν υπάρχει πολλή κίνηση και η λειτουργία αυτόματης εστίασης είναι μια πολύ σημαντική αναβάθμιση. Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι η λειτουργία σταθεροποίησης, η οποία με βοήθησε να γυρίσω όλα τα πλάνα χειροκίνητα και είναι απίστευτα χρήσιμη όταν χρειάζεται να ταξιδεύεις χωρίς πολύ εξοπλισμό. Χρησιμοποίησα επίσης ένα μικρόφωνο ECM-M1 της Sony για τον ήχο που ηχογραφήσαμε στα βουνά».

Συνοψίζοντας το πρότζεκτ, οι δύο δημιουργοί θεωρούν ότι είναι κάτι που δεν θα μπορούσε να κάνει ο καθένας μόνος του. «Έχουμε εντρυφήσει στη φύση και οι δύο», εξηγεί ο Nicolai, «και, παρόλο που σεβόμαστε πολύ ο ένας τη δουλειά του άλλου, είμαστε δύο πολύ διαφορετικοί δημιουργοί. Όμως αυτό είναι ένα τεράστιο πλεονέκτημα. Δεν θα μπορούσα να αφηγηθώ αυτήν την ιστορία μόνος μου και έπρεπε να συνεργαστούμε για να δημιουργήσουμε τον μεγάλο αντίκτυπο που θέλαμε».

«Επίσης, αυτό μου άνοιξε τα μάτια περισσότερο από οτιδήποτε άλλο», συμφωνεί ο Floris. «Μαζί, δημιουργήσαμε κάτι που δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε ξεχωριστά. Κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ημερών, επικεντρωθήκαμε στους μοσχόβοες αναδεικνύοντας τον αγώνα τους για επιβίωση και ελπίζουμε ότι θα γίνουν απόλυτα κατανοητές οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει το είδος αυτό. Πιστεύουμε ότι η προσπάθειά μας αποδεικνύει ότι με τη συνεργασία μπορείς να επιτύχεις πολύ περισσότερα από όσα μπορείς να κάνεις μόνος σου, ειδικά όταν πρόκειται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».