Νιώθοντας την παγωνιά

Η φωτογραφία είναι κεντρικό στοιχείο της ζωής μας. Θεωρούμε τις εικόνες ως μια καταγραφή του παρελθόντος, ωστόσο, η ίδια η φωτογραφία είναι εκ φύσεως απομακρυσμένη από την πραγματικότητα. Ναι, είναι αδιαμφισβήτητα μια χρονική στιγμή, παγωμένη στο χρόνο, είναι όμως δισδιάστατη, χωρίς τους ήχους, την οσμή ή την πραγματική αίσθηση ότι βρίσκεσαι εκεί. Έτσι, μεγάλο μέρος της δεξιοτεχνίας στη φωτογραφία είναι πόσο καλά μια εικόνα μπορεί να μεταδώσει το αίσθημα ότι 'είσαι εκεί'.

«Για εμένα», ξεκινά ο Bertrand Bernager, «ένα τεράστιο μέρος αυτής της επικοινωνίας προέρχεται από την υφή. Την χρησιμοποιώ για να κάνω τον θεατή να αισθανθεί σαν να μπορούσε να απλώσει το χέρι του και να αγγίξει ένα μέρος.»

Η ιδανική ευκαιρία να δοκιμάσει αυτή τη θεωρία ήρθε σε ένα πρόσφατο ταξίδι στην Ισλανδία, εξηγεί. «Έχω μόλις πρόσφατα αποφοιτήσει και πάρει το δίπλωμά μου στη φωτογραφία», λέει ο Bertrand, «και στο Παρίσι, φωτογραφίζω πολλές εικόνες δρόμων και αρχιτεκτονικής. Παρ’ όλα αυτά, πάντα ωθώ τον εαυτό μου να δοκιμάζει νέα πράγματα. Μια ιδέα ήταν να αναλάβω ένα πρότζεκτ τοπίου και, ξαφνικά, βρέθηκα στην Ισλανδία στην καρδιά του χειμώνα. Σίγουρα ήταν έξω από τη ζώνη άνεσής μου, αλλά αυτό είναι που αγαπώ στη φωτογραφία – ατελείωτες ευκαιρίες για να ταξιδεύω και να είμαι γενναίος!»

Στους –20 βαθμούς και ανεμοδαρμένος από τη μία χιονοθύελλα του Ατλαντικού μετά την άλλη, η άγονη ερημιά των ηφαιστειακών πετρωμάτων «σχεδόν με συγκλόνισε» λέει ο Bertrand. Είχε όμως ακριβώς το αποτέλεσμα που περίμενε.

«Είναι ένα πραγματικά ξένο τοπίο», συνεχίζει, «αφιλόξενο και περίεργο στις αισθήσεις και δύσκολα κατανοητό αρχικά. Σχεδόν μονόχρωμο μεταξύ του μαύρου ηφαιστειακού βράχου και του λευκού χιονιού και του πάγου.»

Γνωρίζοντας ότι χωρίς κάποια δομή δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει μέσα στο χάος των νέων ερεθισμάτων και επιλογών, o Bertrand αναζήτησε καταφύγιο στις καλές πρακτικές. «Ως φωτογράφος, είναι αναγκαίο να 'δεθείς' με κάτι, αλλιώς θα παρασυρθείς από όλο αυτό και απλά θα φωτογραφίζεις στην τύχη». Αναζητώντας τρόπους περιορισμού, «αποφάσισα ότι ο στόχος ήταν να επικεντρωθώ στην απόλυτη τραχύτητα της ύπαρξης εκεί.»

Για μια πραγματική μεταφορά της υφής, «έβγαλα ένα από τα γάντια μου και άγγιξα τον βράχο και τον πάγο. Αν το σκεφτείς, δεν γίνεται να περιγράψεις μια γεύση χωρίς να τη βάλεις στη γλώσσα σου, οπότε, πώς θα μπορούσες να μιλήσεις σε κάποιον για την αίσθηση ενός πράγματος χωρίς να το έχεις πρώτα αγγίξει;»

Οι φωτογραφίες του παγετώνα Vatnajökull – του μεγαλύτερου καλύμματος πάγου στην Ισλανδία – του Bertrand ζωντανεύουν τα σπήλαια του πάγου με προσεγμένη τεχνική της κάμερας και ευφυή χρήση του φωτός, και τα δύο καθοριστικά για απόδοση της υφής. «Το φως και το χρώμα του επηρεάζουν απόλυτα την υφή», εξηγεί, «και επειδή βρήκαμε αυτές τις σπηλιές μια μέρα που ο ουρανός ήταν γαλάζιος, ο πάγος έχει επίσης ένα βαθύ aqua χρώμα. Το ίδιο συμβαίνει και με τον προσανατολισμό – 'σκληρότερο' φως δίνει περισσότερη υφή.»

«Καθεμία από αυτές τις σπηλιές είναι μοναδική», συνεχίζει, «εμφανίζεται εποχιακά και στη συνέχεια εξαφανίζεται. Αυτή είναι η φύση του πάγου και ένοιωσα τόσο τυχερός που τις είδα.» Αξιοποιώντας στο έπακρο τις παραλλαγές υφής του πάγου σε κοντινό πλάνο, χρησιμοποίησε έναν φακό FE 12-24mm f/2.8 GM σε μία από τις φωτογραφικές του μηχανές Alpha 1, φωτογραφίζοντας τελείως ανοικτά στα 12mm και εστιάζοντας χειροκίνητα στην κοντινότερη απόσταση. «Έφερα τον φακό ακριβώς πάνω στον πάγο, για να είναι ορατές οι φυσαλίδες και η άμμος που έχει μέσα του. Όταν έρχεσαι τόσο κοντά, έχεις σχεδόν την αίσθηση ότι βρίσκεσαι κάτω από το νερό.»

Η επιλογή μου να φωτογραφίσω τελείως ανοικτά και να δημιουργήσω ένα ρηχό εστιακό βάθος ήταν εδώ σημαντική και η αξιόπιστή μου κάμερα Alpha 1 υλοποίησε την αποστολή της με ευκολία. «Αντί για κατέβασμα στοπ», αναφέρει, «τα μεγάλα διαφράγματα επιτρέπουν την αντίθεση μεταξύ του ευκρινούς και του θολού, τονίζοντας τις φυσικές παραλλαγές της υφής. Φαίνονται πιο ευκρινείς και δίνουν μια πιο τρισδιάστατη εμφάνιση.»

Αυτή η μορφή αντίθεσης ισχύει επίσης και για τις φωτογραφίες της Breiðamerkursandur – ή 'Παραλίας των Διαμαντιών' – του Bertrand όπου μικροσκοπικά 'παγόβουνα' σκορπισμένα στη μαύρη άμμο λαμπυρίζουν στον ήλιο. «Και πάλι», λέει, «είναι η αντίθεση που κρατά το μάτι στην ευκρινή υφή, αλλά αυτή τη φορά η χαμηλή ταχύτητα του κλείστρου είναι που θολώνει τα κύματα και μετατοπίζει την άμμο γύρω τους. Εδώ φωτογράφισα στα περίπου 10 δευτερόλεπτα.»

Στην πραγματικότητα, συνεχίζει, «αυτή ήταν εν πολλοίς και η μοναδική φορά που χρησιμοποίησα τρίποδο στο ταξίδι μου. Η ενσωματωμένη σταθεροποίηση εικόνας πέντε αξόνων της Alpha 1 είναι τόσο καλή, που η μόνη περίπτωση να χρειαστούν 'πόδια' είναι για φωτογραφία μακράς έκθεσης ή νυχτερινή φωτογραφία.»

«Χρησιμοποιώ τη Sony Alpha 1 για περισσότερο από ένα χρόνο πλέον», συνεχίζει, «και είναι επίσης το απόλυτο επαγγελματικό εργαλείο γιατί ικανοποιεί απόλυτα κάθε χαρακτηριστικό. Η ανάλυση των 50 megapixel είναι καταπληκτική για την ποιότητα της εικόνας, όπως επίσης και το δυναμικό εύρος. Είναι επίσης εξαιρετική σε χαμηλό φως, έχει εκπληκτικά χαρακτηριστικά αυτόματης εστίασης και είναι φτιαγμένη σαν τανκ. Εργαζόμουν στους –20 βαθμούς με θύελλες και χιόνι και η κάμερα δεν σταμάτησε ποτέ να λειτουργεί.»

«Η Alpha 1 είναι φτιαγμένη έτσι που μπορείς να την εμπιστευθείς», καταλήγει ο Bertrand, «και το γεγονός ότι μπορεί να φωτογραφίσει οτιδήποτε σημαίνει επίσης ότι είναι πραγματικά το τέλειο εργαλείο για πειραματισμό. Τα τοπία ήταν για μένα εξίσου άγνωστα όπως ήταν και η Ισλανδία και ελπίζω να επιστρέψω πάλι το καλοκαίρι που θα είναι τελείως διαφορετικά. Ένα εντελώς νέο μέρος για να ανακαλύψω – και να αγγίξω – και είμαι πολύ χαρούμενος που θα έχω μαζί μου την Alpha 1.»