Κάθε φορά που επισκέπτεται το Svalbard, ο βραβευμένος φωτογράφος άγριας ζωής Arturo de Frías βιώνει τα ίδια οικεία συναισθήματα. Υπάρχει το σύνηθες αίσθημα θαυμασμού και ενθουσιασμού για την εξαιρετική ομορφιά αυτού του Αρκτικού Αρχιπελάγους, καθώς και μια γοητεία για τα είδη που το θεωρούν σπίτι τους. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερο, δημιουργείται και ένα άλλο συναίσθημα. «Είναι ένα αίσθημα απώλειας», λέει ο Arturo de Frías, «γιατί η μοίρα αυτού του τόπου και της άγριας ζωής του κρέμεται από μια κλωστή».

Έχοντας στο ενεργητικό του περισσότερα από 20 ταξίδια στην Αρκτική και εκατοντάδες άλλα ταξίδια σε όλον τον κόσμο φωτογραφίζοντας είδη υπό εξαφάνιση τόσο πάνω όσο και κάτω από τα κύματα, ο Arturo είναι ένας βετεράνος και άριστος γνώστης της άγριας ​​ζωής σε όλο της το μεγαλείο, όμως υπάρχει ένα θέμα στο οποίο πάντα επανέρχεται: οι πολικές αρκούδες. Δεν αποτελεί σύμπτωση ότι οι πολικές αρκούδες είναι επίσης ένα από τα είδη που προφανέστατα κινδυνεύουν. «Oι πολικές αρκούδες ήταν το είδος που με ώθησε για πρώτη φορά να προσπαθήσω να κάνω τη διαφορά στους τομείς της οικολογίας και της κλιματικής αλλαγής», εξηγεί ο Arturo, «και μέχρι σήμερα ασκούν την ίδια επίδραση πάνω μου. Κάθε συνάντηση είναι ξεχωριστή, αλλά μερικές συναντήσεις ξεχωρίζουν ακόμη περισσότερο, και πιστεύω ότι οι φωτογραφίες που αποτυπώνουν αυτές τις στιγμές μπορούν να αλλάξουν πραγματικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο οι άνθρωποι».

Για τον Arturo, η πιο πρόσφατη συνάντησή του με πολικές αρκούδες ανέσυρε μνήμες από τις πρώτες και πιο σημαντικές φωτογραφίες του. «Τον Μάιο του 2024, ήμουν επικεφαλής ενός οργανωμένου ταξιδιού και εντοπίσαμε μια αρσενική αρκούδα πάνω στον πάγο», θυμάται ο Arturo. «Βλέποντας ότι δεν ανησυχούσε ούτε αγχωνόταν από την παρουσία μας, σβήσαμε τις μηχανές και αφήσαμε το πλοίο να παρασυρθεί αργά κοντά στη μάζα πάγου που επέπλεε, πλησιάζοντας σε απόσταση 40 ή 50 μέτρων για να τη φωτογραφίσουμε. Ήταν χαλαρή και σύντομα φάνηκε ότι έπαιζε μαζί μας κάνοντας καμώματα. Κυλιόταν στο χιόνι σαν κουτάβι, στεκόταν όρθια στα πίσω πόδια της, έπαιζε με τον πάγο, πιτσιλίζοντας… Ήταν μια ώρα απόλυτης χαράς.»

«Μια παρόμοια κατάσταση ήταν αυτή που με έκανε να συνειδητοποιήσω τη δύναμη της φωτογραφίας. Το 2011, τράβηξα μια φωτογραφία μιας άλλης πολικής αρκούδας, που πηδούσε στον επιπλέοντα πάγο. Η εικόνα αυτή με συγκίνησε τόσο πολύ ώστε σκέφτηκα, «αυτή η φωτογραφία δεν μπορεί να παραμείνει στον υπολογιστή μου, πρέπει να τη δουν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι». Αυτή η φωτογραφία, λοιπόν, έγινε το εξώφυλλο του πρώτου μου βιβλίου και έχω πλέον δημοσιεύσει επτά βιβλία, από τα οποία όλα τα έσοδα έχουν διατεθεί στο ίδρυμά μου, τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Πρόκειται για έναν οργανισμό που επικεντρώνεται στην αγροτική ανάπτυξη, την προστασία των ευάλωτων ατόμων και την προστασία του πλανήτη μας ενόψει της κλιματικής αλλαγής».

«Μέρη όπως το Svalbard έχουν φτάσει πραγματικά στο σημείο μηδέν όσον αφορά την κλιματική αλλαγή», συνεχίζει ο Arturo. «Το Svalbard θερμαίνεται δύο έως τρεις φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη λόγω της απώλειας του φαινομένου της λευκαύγειας (albedo). Σύμφωνα με το φαινόμενο αυτό, η ενέργεια του ήλιου αντανακλάται πίσω στο διάστημα από τη γη, αλλά ιδιαίτερα από το χιόνι και τον πάγο. Καθώς οι παγετώνες λιώνουν και ο θαλάσσιος πάγος εξαφανίζεται, υπάρχει προφανώς ολοένα και λιγότερη αντανάκλαση, οπότε ο κόσμος θερμαίνεται και χάνουμε περισσότερο πάγο. Είναι ένας φαύλος κύκλος».

Η ευκαιρία μας να σώσουμε τον φυσικό κόσμο θα χαθεί σύντομα, λέει ο Arturo, και κάτι παράλληλο ισχύει στη φωτογραφία άγριας ζωής. Οι ευκαιρίες που έχει κανείς για να δημιουργήσει εικόνες που έχουν σημασία φεύγουν γρήγορα. «Για τον λόγο αυτό, χρειάζομαι τα καλύτερα φωτογραφικά εργαλεία, που αυτή τη στιγμή είναι με διαφορά η Alpha 1 της Sony», εξηγεί ο Arturo. «Για λήψεις όπως αυτές που τράβηξα στο Svalbard, συχνά χρησιμοποιώ τον φακό FE 200-600 mm G, ο οποίος μου παρέχει μια μεγάλη γκάμα επιλογών καδραρίσματος, εξαιρετική ευκρίνεια και χαμηλό βάρος.»

«Για μένα το πιο σημαντικό πράγμα για την αποτύπωση αυτών των στιγμών είναι το καταπληκτικό σύστημα αυτόματης εστίασης και ταχύτητας της φωτογραφικής μηχανής», συνεχίζει ο Arturo. «Πηγαίνουμε σε αυτά τα μέρη ή καταδυόμαστε κάτω από το νερό για να αποτυπώσουμε επιβλητικούς καρχαρίες και φάλαινες και προσδοκούμε να έχουμε μια υπέροχη συνάντηση. Και παρόλο που απαιτούνται πολλή προσπάθεια και επένδυση, σε ένα ταξίδι μιας εβδομάδας, οι στιγμές όπου όλα θα είναι τέλεια μπορεί να διαρκέσουν λίγα μόνο δευτερόλεπτα. Εάν το θέμα είναι κοντά και το φως είναι σωστό, θέλεις να τραβήξεις μια τέλεια εικόνα. Στο παρελθόν, στις αντίστοιχες στιγμές του κλάσματος του δευτερολέπτου, οι λήψεις εντός εστίασης μπορεί να ήταν τρεις ή τέσσερις από τις 20 που τραβούσα, όμως με την Alpha 1 είναι τουλάχιστον 19 λήψεις από τις 20.»

Το ότι είδε τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής από πρώτο χέρι είχε τεράστιο αντίκτυπο στον Arturo. «Το να βρίσκεσαι στο Svalbard είναι μία από τις πιο όμορφες και συνάμα πιο στενάχωρες εμπειρίες που μπορεί να έχεις στον πλανήτη. Εκεί μπορείς να δεις την κλιματική αλλαγή να συμβαίνει μπροστά στα μάτια σου. Ήμουν εκεί τον Απρίλιο, μετά από έναν από τους πιο κρύους χειμώνες των τελευταίων 20 ετών και το τεράστιο φιόρδ Isfjord ήταν τελείως παγωμένο. Όταν, όμως, επέστρεψα τον Μάιο, όλος ο πάγος είχε φύγει. Πρόκειται για μια χαοτική, ανεξέλεγκτη κατάσταση που επηρεάζει αρνητικά τις πολικές αρκούδες».

Οι πολικές αρκούδες είναι ένα εμβληματικό είδος που επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή, λέει ο Arturo, και αξίζει να θυμηθούμε τους λόγους. «Είναι ο μεγαλύτερος θηρευτής ξηράς στη Γη, απίστευτα δυνατός, αλλά και θαυμάσια προσαρμοσμένος στο περιβάλλον του. Οπότε, η θέση του είναι πολύ εύθραυστη», εξηγεί ο Arturo. «Αυτή είναι η αδυναμία των πολικών αρκούδων σε έναν κόσμο που αλλάζει με ρυθμούς τόσο γρήγορους που δεν επιτρέπουν στο είδος αυτό να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον. Είναι γνωστό ότι το κυνήγι γίνεται πιο δύσκολο για τις πολικές αρκούδες λόγω της συρρίκνωσης του θαλάσσιου πάγου, αλλά η κλιματική αλλαγή επηρεάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι θηλυκές πολικές αρκούδες ανατρέφουν τα μικρά τους.»

«Φτιάχνουν τις φωλιές τους στην ξηρά και εκεί πέφτουν σε χειμερία νάρκη το φθινόπωρο. Τα πολικά αρκουδάκια γεννιούνται στις φωλιές και, στη συνέχεια, την Άνοιξη ξεπροβάλλουν από τις φωλιές. Καθώς, όμως ο θαλάσσιος πάγος τραβιέται πίσω προς τον βορρά, οι πολικές αρκούδες πρέπει να ταξιδεύουν όλο και πιο μακριά για να τραφούν. Δεν έχουν φάει τίποτα εδώ και μήνες, οπότε οι μητέρες πρέπει να σκοτώσουν μια φώκια μέσα σε μια ή δύο εβδομάδες, διότι διαφορετικά θα λιμοκτονήσουν και, στη συνέχεια, θα λιμοκτονήσουν και τα μικρά τους. Αυτή τη στιγμή, ο πληθυσμός τους είναι σταθερός, αλλά αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, γνωρίζουμε ότι μέσα σε λίγα χρόνια οι πολικές αρκούδες θα φτάσουν στο χείλος του γκρεμού.»

Και το πρόβλημα δεν θα τελειώσει με την απώλεια ενός εμβληματικού είδους, προειδοποιεί ο Arturo. «Όταν η ευαίσθητη ισορροπία καταστρέφεται, το οικοσύστημα μπορεί να καταρρεύσει γρήγορα και με τρόπους που μπορεί να μην είμαστε καν σε θέση να προβλέψουμε». Η αξία της φωτογραφίας σε αυτόν τον τομέα είναι ξεκάθαρη, υποστηρίζει ο Arturo. «Ο Ζακ Κουστό είπε ότι οι άνθρωποι προστατεύουν μόνο αυτό που αγαπούν και αγαπούν μόνο αυτό που γνωρίζουν. Συνεπώς, μπορούμε να διδάξουμε τους ανθρώπους μέσω της φωτογραφίας, να αναδείξουμε την ομορφιά της φύσης και να τους κάνουμε να προστατεύσουν ό,τι βρίσκεται σε κίνδυνο».

Καθώς τα έσοδα από τα βιβλία φωτογραφίας του ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ και βοηθούν στη διεξαγωγή έργων αποκατάστασης σε όλο τον κόσμο, ο Arturo ελπίζει ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να γίνουν θεματοφύλακες της φύσης όπως αυτός. «Το θέμα είναι ότι τα παιδιά αγαπούν πάντα τη φύση όταν είναι μικρά, αλλά κάποια στιγμή αυτό ξεθωριάζει και ξεχνιέται. Η φωτογραφία μπορεί να επαναφέρει αυτή τη γοητεία και όταν καταλάβουμε ότι αυτό που αγαπάμε κινδυνεύει, οι θυσίες που πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία για να προστατεύσουμε τον κόσμο δεν θα φαίνονται τόσο απαιτητικές».