Στα βάθη της παρθένας φινλανδικής ερημιάς κάτι εκπληκτικό συμβαίνει σε καθημερινή βάση. Από τις κρυψώνες μέσα στο δάσος, οι επισκέπτες έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με τους λύκους και τις καφέ αρκούδες της Ευρασίας. Καθώς η απόσταση από τα ζώα είναι τόσο μικρή, που νομίζεις ότι θα τα ακουμπήσεις, ο επισκέπτης δεν μπορεί παρά να μείνει ενθουσιασμένος.

Ο φωτογράφος άγριας ζωής και οικολόγος Magnus Lundgren γνωρίζει καλά αυτό το συναίσθημα. «Το να είσαι εκεί με τις αρκούδες και τους λύκους είναι απίστευτο», θυμάται ο Magnus, «ειδικά καθώς το μέρος σε κάνει να νιώθεις σαν στο σπίτι σου. Αυτοί οι θηρευτές βρίσκονται τόσο κοντά, πράγμα που δημιουργεί μια βαθιά σύνδεση με τη φύση, μια σύνδεση που πολλοί άνθρωποι έχουν χάσει ή ξεχάσει. Είναι μια υπενθύμιση της κληρονομιάς σου ως Ευρωπαίου. Αυτά είναι τα λιοντάρια μας, οι λεοπαρδάλεις μας και πρέπει να τα σεβόμαστε και να τα τιμούμε». Ο μακροχρόνιος συνεργάτης του Magnus, Staffan Widstrand, επίσης ειδικός στη φωτογραφία φύσης με πάνω από 35 χρόνια εμπειρίας, μοιράζεται την εμπειρία αυτή και πολλές άλλες παρόμοιες περιπέτειες. Μαζί, οι δύο συνεργάτες έχουν ως αποστολή να αλλάξουν τις απόψεις που επικρατούν και, τελικά, να προστατεύσουν τα σαρκοφάγα ζώα της Ευρώπης. «Δεν είναι κάτι που απασχολεί πολύ τους ανθρώπους», προσθέτει ο Staffan, «αλλά μαζί με την κοινή πολιτιστική κληρονομιά που μας κατακλύζει καθημερινά, όπως η αρχιτεκτονική, η μουσική και η γλώσσα, υπάρχει και η φυσική κληρονομιά. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ακούγονται τα πουλιά την άνοιξη, η μυρωδιά του δάσους ή η αλλαγή του χρώματος των φύλλων. Φανταστείτε τι αισθάνεστε όταν βλέπετε έναν σκίουρο, ένα κουνέλι ή ένα ελάφι. Η εμπειρία του να περιτριγυρίζεσαι από θηρευτές είναι κατά ένα επίπεδο ανώτερη».

Έχοντας συνεργαστεί σε διάφορα πρότζεκτ, συμπεριλαμβανομένων του πρότζεκτ ‘Άγρια θαύματα της Ευρώπης’ και του πρότζεκτ ‘Άγρια θαύματα της Κίνας’, οι δύο συνεργάτες ξεκινούν τώρα ένα νέο εγχείρημα, το πρότζεκτ ‘Ζώντας δίπλα δίπλα’. Τα εν λόγω προηγούμενα πρότζεκτ προσπάθησαν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να κατανοήσουν με μεγαλύτερη σαφήνεια τη φυσική κληρονομιά τους. Το νέο πρότζεκτ προχωρά ένα βήμα παραπέρα και μοιράζεται ιστορίες επιτυχίας κοινοτήτων που ζουν δίπλα-δίπλα με θηρευτές. «Τα πρότζεκτ ‘Άγρια θαύματα’ αφορούσαν την εκπαίδευση και τη σύνδεση», συνεχίζει ο Staffan, «και κατά τη διάρκεια αυτών των πρότζεκτ αντιληφθήκαμε το κοινό μας πάθος και τη δέσμευση που μας διακρίνει. Προσλάβαμε πολλούς άλλους φωτογράφους για να υλοποιήσουμε τα πρότζεκτ αυτά, χρησιμοποιώντας τη συναισθηματική δύναμη της φωτογραφίας για να αλλάξουμε τις κυρίαρχες απόψεις. Το σωστό είδος εικόνων μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχουν καταπληκτικά ζώα στις χώρες τους. Και μόλις αποκτήσεις αυτή τη συναισθηματική σύνδεση με την άγρια ζωή, είναι πιο πιθανό να τη σεβαστείς ή να την προστατεύσεις». Το πρότζεκτ ‘Ζώντας δίπλα δίπλα’ έχει σχεδιαστεί για να επηρεάσει τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων της ΕΕ ώστε να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν το καθεστώς ‘αυστηρά προστατευόμενα’ που ισχύει για τα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα της Ευρώπης και να προωθήσουν μια ατζέντα πιο φιλική προς την άγρια ζωή. «Η έμφαση δίνεται στην εξεύρεση κοινού εδάφους και στην συνύπαρξη», εξηγεί ο Magnus, «και το πρότζεκτ αυτό θα παρουσιάσει ιστορίες επιτυχίας για να υποστηρίξει τις κορυφαίες οργανώσεις άγριας ζωής της Ευρώπης στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν τα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα».

Είναι γεγονός ότι, παρά την επιτυχημένη επανεισαγωγή και προστασία, οι προοπτικές για τα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα της Ευρώπης επιδεινώνονται. Έχουν ήδη υπάρξει υποβαθμίσεις της προστασίας για τους λύκους, ενώ οι αρκούδες και ο λύγκας μπορεί να είναι τα επόμενα θύματα. Όμως ο Staffan και ο Magnus πιστεύουν ότι η θετική εικόνα της συνύπαρξης μπορεί να κερδίσει τις καρδιές και τα μυαλά των ανθρώπων και να αντιστρέψει την τάση που υπάρχει. «Διαπιστώνουμε ότι μεγάλο μέρος της δημοσιότητας αφορά προβλήματα, αντί λύσεις και ευκαιρίες», λέει ο Staffan. «Εμείς θέλουμε να καταδείξουμε διαφορετικά αφηγήματα. Γιατί αυτοί οι θηρευτές είναι καλοί για εμάς; Πώς διαχειρίζονται και πώς βελτιώνουν το οικοσύστημα; Ποια μέτρα είναι επιτυχημένα για να συνυπάρξουμε;» «Είναι πραγματικά θέμα εκπαίδευσης», συνεχίζει ο Magnus. «Πρέπει να μοιραστούμε τους τρόπους με τους οποίους η συνύπαρξη λειτουργεί βέλτιστα. Στη Σουηδία, ως πληθυσμός, έχουμε ξεχάσει πώς είναι να έχεις λύκους τριγύρω. Αφού τους πυροβολήσαμε όλους και μόνο πρόσφατα έχουν αρχίσει να επιστρέφουν, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ακόμα πώς να ζήσουν μαζί τους, πώς να ελαχιστοποιήσουν τις συρράξεις χρησιμοποιώντας το σωστό είδος σκύλων φυλάκων, τεχνολογία περίφραξης, κρατικές επιχορηγήσεις ή προσαρμόζοντας τις τεχνικές που ακολουθούν οι βοσκοί...»

Ένα από αυτά τα οφέλη είναι η παρατήρηση της άγριας ζωής. «Ένα άλλο υπέροχο πράγμα που σχετίζεται με την παρατήρηση των αρκούδων και των λύκων στη Φινλανδία ήταν η ανάπτυξη του τουρισμού άγριας ζωής στην Ευρώπη», λέει ο Magnus. «Μπορείς να αντιληφθείς αμέσως το όφελος από την ύπαρξη αυτών των σαρκοφάγων ζώων εκεί, λόγω του εισοδήματος και της απασχόλησης που δημιουργούνται. Έρχονται άνθρωποι από όλη την Ευρώπη για να επισκεφτούν αυτές τις τοποθεσίες.» «Σε τόσα πολλά μέρη σε όλο τον κόσμο, βλέπουμε την ίδια ανάπτυξη», συνεχίζει ο Staffan. «Είτε πρόκειται για λιοντάρια, ελέφαντες, γορίλες ή εδώ στην Ευρώπη, αρκούδες, λύγκες και λύκους, η εμβληματική ζωντανή άγρια ζωή γίνεται πολύτιμη για τις τοπικές οικονομίες. Η ύπαιθρος ερημώνει και ένας από τους λόγους είναι η έλλειψη ευκαιριών. Η άγρια ζωή, όμως, μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία θέσεων εργασίας - ξεναγοί, οδηγοί οχημάτων, φύλακες - αν κατανοήσουμε την αξία της». Το πρότζεκτ περιλαμβάνει στοιχεία ντοκιμαντέρ, κινηματογράφηση και συγγραφή, καθώς και καθαρή φωτογραφία άγριας ζωής, «οπότε υποθέτω ότι θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα κλασικό ρεπορτάζ σε φυσικό περιβάλλον», εξηγεί ο Staffan. «Χρειαζόμαστε τις συναισθηματικές εικόνες και τα πλάνα ομορφιάς των ζώων, αλλά και τις ιστορίες για να τα υποστηρίξουμε και να αφηγηθούμε την πραγματική ιστορία της συνύπαρξης».

«Και η ανθρώπινη πλευρά είναι σχεδόν πιο σημαντική», προσθέτει ο Magnus, «επειδή εκεί βρίσκονται οι λύσεις. Οι τουριστικοί πράκτορες και οι οικολόγοι, οι υποδομές που χτίζονται και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι απολαμβάνουν αυτές τις συναντήσεις αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επίτευξη του στόχου». Φυσικά, η συνεργασία μεταξύ τους είναι επίσης σημαντική. «Για μένα, ένα συν ένα κάνουν πέντε!», λέει ο Staffan γελώντας, «ενισχύει τη δύναμη των εικόνων, αλλά συνεργασία σημαίνει επίσης ότι είναι ευκολότερο να κάνεις συνεντεύξεις, να κινηματογραφείς ο ένας τον άλλον, να κάνεις προτάσεις, να διαχειρίζεσαι μέσα κοινωνικής δικτύωσης... Όταν κάνουμε γυρίσματα, αυτό γίνεται ως επί το πλείστον ξεχωριστά. Όμως, στα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη του βορείου ημισφαιρίου το καλοκαίρι, όταν δεν υπάρχει πραγματική νύχτα, είναι επίσης χρήσιμο να έχουμε έναν βοηθό. Ο ένας προσέχει, ενώ ο άλλος κοιμάται!» Κατά τη φωτογράφιση με τον εξοπλισμό Sony Alpha, οι δύο συνεργάτες έχουν παρατηρήσει αναρίθμητα πλεονεκτήματα. «Καθώς πρόκειται για ένα multi-media πρότζεκτ, η δυνατότητα άνετης εναλλαγής μεταξύ φωτογραφιών και βίντεο με χρήση της ίδιας φωτογραφικής μηχανής και των ίδιων φακών είναι ένα τεράστιο όφελος», λέει ο Magnus. «Και φυσικά η αυτόματη εστίαση θέματος με παρακολούθηση ματιών, καθώς και η υψηλή ταχύτητα λήψης, σημαίνουν ότι τα ποσοστά επιτυχίας είναι πολύ υψηλότερα ανεξάρτητα αν το θέμα είναι ένας λύκος στο δάσος ή ένας αγρότης που τοποθετεί κάποιον φράχτη».

«Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα για μένα ήταν οι τρόποι αθόρυβης λειτουργίας των φωτογραφικών μηχανών όπως η Sony Alpha 1», αναφέρει ο Staffan. «Δεν γνωρίζω πόσα ζώα και πουλιά έχω τρομάξει με τον θόρυβο από το κλείστρο όλα αυτά τα χρόνια... ή πόσες ευκαιρίες πήγαν χαμένες. Κάποτε φωτογράφισα μια λεοπάρδαλη του χιονιού στην Κίνα και μετά από ένα καρέ με άκουσε και έφυγε! Με την Alpha 1 II θα μπορούσα να είχα τραβήξει φωτογραφίες και βίντεο και δεν θα με είχε αντιληφθεί καν». Και οι δύο συνεργάτες επαινούν επίσης τη σειρά τηλεφακών για άγρια ζωή της Sony. «Εργαζόμαστε με φακούς όπως ο FE 400 mm f/2.8 GM OSS και ο FE 600 mm f/4 GM OSS και οι φακοί αυτοί είναι τουλάχιστον το ίδιο ευκρινείς όσο οι άλλοι φακοί που έχουμε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν, αλλά σημαντικά ελαφρύτεροι», συνεχίζει ο Staffan, «ακόμη και το ελάχιστα μικρότερο βάρος μπορεί να παρέχει πιο ευκρινείς εικόνες όταν κρατάς φακούς μεγάλου μήκους στο χέρι για πολλές ώρες». Οι δύο συνεργάτες συμφωνούν ότι, τελικά, αυτό που είναι ζωτικής σημασίας σε ένα πρότζεκτ όπως το ‘Ζώντας δίπλα δίπλα’ είναι η δύναμη της φωτογραφίας να αλλάζει γνώμες και να αμφισβητεί παγιωμένες αντιλήψεις. «Οι άυλες αξίες και οι ήπιες συμπεριφορές είναι εξαιρετικά σημαντικές», λέει ο Magnus, «και γνωρίζουμε ότι, με ενθάρρυνση, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να γίνουν περήφανοι για τους εμβληματικούς θηρευτές τους».

«Στην πραγματικότητα, πρόκειται περισσότερο για τη διαχείριση των ανθρώπων παρά για τη διαχείριση της άγριας ζωής», καταλήγει ο Staffan. «Θέλουμε οι άνθρωποι να αγαπούν τη φυσική κληρονομιά τους. Δεν υπάρχει τέλεια λύση, αλλά υπάρχει ένας δρόμος προς κάτι καλύτερο. Το μόνο που χρειάζεται είναι να τον δεις, ώστε να καταλάβεις ότι είναι εκεί».