Εδώ και 12 χρόνια, ο φωτογράφος και κινηματογραφιστής άγριας ζωής Chris Schmid αντιμετωπίζει ένα από τα μεγάλα παράδοξα της προστασίας της άγριας ζωής: για να βοηθήσεις στη διάσωση και την προστασία μίας από τις τελευταίες ανέγγιχτες άγριες περιοχές της Γης, πρέπει να τη δείξεις στους ανθρώπους.

«Είναι σημαντικό να μοιραστούμε την ομορφιά αυτού του τόπου», λέει ο Ελβετός φωτογράφος. «Πρέπει να κάνεις τους ανθρώπους να καταλάβουν πραγματικά την αξία που έχουν τα λιοντάρια και οι τσίτες και να θέλουν να προστατεύσουν αυτό το μέρος». Πρόκειται για ένα πολυσύνθετο ζήτημα που ο Chris καταγράφει μέσω φωτογραφίας και ταινιών την τελευταία δεκαετία. «Αν θέλεις να προστατεύσεις αυτό το μέρος», λέει ο Chris, «πρέπει να έχεις τους ανθρώπους στην τοπική κοινότητα που θα κάνουν τη δουλειά. Δεν μπορείς να ζητάς από τους ανθρώπους να προστατεύουν την άγρια ζωή όταν δεν έχουν φαγητό και χρήματα. Όταν οι τουρίστες πηγαίνουν στην Αφρική και μένουν σε ένα καταφύγιο, δίνουν θέσεις εργασίας στις τοπικές κοινότητες και περισσότερα κίνητρα για την προστασία αυτής της όμορφης γης. Αλλά φυσικά, η προστασία σημαίνει επίσης προσεκτική διαχείριση του τουρισμού – αποφυγή του υπερτουρισμού και επιβολή αυστηρών κυβερνητικών κανονισμών στα πάρκα. Πρόκειται για μια λεπτή ισορροπία μεταξύ της προστασίας, του τουρισμού και της ευημερίας τόσο της άγριας ζωής όσο και των τοπικών κοινοτήτων».

«Για παράδειγμα, όχι πολύ καιρό πριν», συνεχίζει ο Chris, «οι Μασάι συνήθιζαν να σκοτώνουν λιοντάρια. Το κυνήγι και η θανάτωση ενός λιονταριού ήταν μια τελετουργία, απόδειξη ότι ένα αγόρι γινόταν άντρας. Ωστόσο, έχουν πλέον σταματήσει αυτή την παράδοση. Καταλαβαίνουν ότι η αξία ενός λιονταριού είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα τρόπαιο. Οι Μασάι προστατεύουν τα λιοντάρια και προστατεύουν το σπίτι τους».

Προερχόμενος από τα ολοένα και πιο εξημερωμένα τοπία της Ευρώπης, είναι αυτό που υποκίνησε το πάθος και το κίνητρο του Chris να κάνει μια αλλαγή μέσω των εικόνων του για την προστασία της φύσης. «Αν κοιτάξεις την Ευρώπη, δεν μας έχει απομείνει τίποτα. Έχουμε πολλά χρήματα και όλα όσα θέλουμε, αλλά είναι ολοένα και πιο δύσκολο να βρούμε ένα πραγματικά άγριο μέρος. Θέλω να συμμετέχω στη διασφάλιση ότι θα υπάρχει ακόμα ένα μέρος για τις μελλοντικές γενιές όπου θα μπορούν να αισθάνονται ένα με τη φύση». Για το έργο του με το Nomad Trust στην Τανζανία και το Ίδρυμα Φυσικής Επιλογής της Μποτσουάνα, ο Chris βασίζεται στη φωτογραφική μηχανή Sony Alpha και τους φακούς του, που του δίνουν την ελευθερία να φωτογραφίζει και να κινηματογραφεί ζώα, άτομα που εργάζονται για την προστασία της φύσης και κοινότητες, και να υποστηρίζει το έργο των φιλανθρωπικών οργανώσεων.

«Μια κανονική μέρα περιλαμβάνει συνήθως ξύπνημα πριν από την ανατολή του ήλιου, στις 4 π.μ. Έχουμε άδειες που μας επιτρέπουν ειδικά να εισερχόμαστε και να κινηματογραφούμε στο καταφύγιο, κάτι που είναι ένας άλλος τρόπος για να επανεπενδύονται τα χρήματα απευθείας στο καταφύγιο και στην τοπική κοινότητα. Συνήθως παρακολουθούμε ένα μεμονωμένο ζώο για να διηγηθούμε την ιστορία του, οπότε επιστρέφουμε στο σημείο όπου το είδαμε για τελευταία φορά και αρχίζουμε την παρακολούθηση. Ψάχνουμε για αποτυπώματα ή άλλα σημάδια συμπεριφοράς των ζώων. Ο στόχος είναι να τα βρούμε πριν από την ανατολή του ήλιου, ώστε να έχουμε το καλύτερο φως για να τα φωτογραφίσουμε και να τα κινηματογραφήσουμε. Επιπλέον, όταν φωτογραφίζεις λιοντάρια, η θερμοκρασία μπορεί να ανέβει πολύ γρήγορα. Συχνά στις 9 π.μ. έχει ήδη τόση ζέστη που τα λιοντάρια είναι ξαπλωμένα», γελάει ο Chris. «Οι τσίτες είναι διαφορετικές – κινούνται σχεδόν όλη την ημέρα, αποφεύγοντας παρόλα αυτά τις σκληρές θερμοκρασίες του μεσημεριού».

Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι εξίσου σημαντικές με την άγρια ζωή που φωτογραφίζει ο Chris, και τα τελευταία 10 χρόνια συνεργάζεται με τους ίδιους τοπικούς οδηγούς. «Κάνει τη δουλειά ευκολότερη», εξηγεί. «Γνωρίζουμε και καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον».

Στην περιοχή του κρατήρα Νγκορονγκόρο στην Τανζανία, το Nomad Trust συνεργάζεται με τον τοπικό πληθυσμό των Μασάι βοηθώντας στην παρακολούθηση των λιονταριών. «Σε ορισμένα λιοντάρια αρέσει να κυνηγούν τα εκτρεφόμενα ζώα της περιοχής, γι' αυτό με τα χρόνια έχουν τοποθετήσει κολάρο στα συγκεκριμένα ζώα. Εάν αυτά τα λιοντάρια πλησιάσουν πολύ κοντά στα τοπικά εκτρεφόμενα ζώα, οι Μασάι ή οι ντόπιοι αγρότες θα λάβουν ένα μήνυμα στο τηλέφωνό τους και οι αγρότες θα βάλουν τα ζώα τους πίσω στην μπόμα – ένα ασφαλές μέρος για να τα προστατεύσουν από τα λιοντάρια. Δουλεύοντας με αυτόν τον τρόπο με τα λιοντάρια, οι τοπικές κοινότητες καταλαβαίνουν ότι είναι δυνατόν να ζουν δίπλα στα λιοντάρια χωρίς να τα σκοτώνουν. Παρακολουθώντας τα με αυτόν τον τρόπο, προστατεύονται τόσο τα εκτρεφόμενα ζώα και τα λιοντάρια όσο και οι άνθρωποι. Είναι τελείως διαφορετικό από το πώς δουλεύουμε στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, εδώ στην Ελβετία, έχουμε λύκους, και μόλις οι λύκοι αρχίσουν να επιτίθενται στα βοοειδή, τους σκοτώνουμε. Δεν αποτελεί έκπληξη λοιπόν το γεγονός ότι έχουν περισσότερα λιοντάρια στην περιοχή του κρατήρα Νγκορονγκόρο από ό,τι έχουμε λύκους τώρα».

Για να απαθανατίσει τις εκπληκτικές εικόνες της αφρικανικής άγριας ζωής και των ανθρώπων που συμβάλλουν στην προστασία της, ο Chris βασίζεται σε φωτογραφικές μηχανές και φακούς Sony Alpha. «Χρησιμοποιώ κυρίως τη Sony Alpha 1 II για φωτογράφιση και τη Sony Alpha 7S III, την FX6 και την Burano για κινηματογράφηση. Ο λόγος για τη χρήση αυτών των φωτογραφικών μηχανών είναι το εντυπωσιακό δυναμικό εύρος και η απίστευτη απόδοση ευαισθησίας ISO. Ξέρω ότι μπορώ να διευρύνω τα όρια όλη την ώρα όταν φωτογραφίζω πριν από την ανατολή του ή όταν κινηματογραφώ μέχρι αργά».

Ο Chris δεν διστάζει να παραδεχτεί ότι η φύση, όπως την περιγράφει, είναι άγρια. «Μερικές φορές οι άνθρωποι νομίζουν ότι είναι σαν ζωολογικός κήπος, αλλά είναι άγρια και αυτό είναι πολύ σημαντικό να το καταλάβουμε. Η άγρια ζωή είναι μέρος του οικοσυστήματός μας. Αν δεν υπάρχουν αρκετοί θηρευτές, τότε ο αριθμός των φυτοφάγων θα αυξηθεί εκρηκτικά, γεγονός που αποτελεί απειλή για τα λιβάδια, επειδή επίσης δεν θα μετακινούνται συνεχώς για να αποφεύγουν τους θηρευτές».

Παράλληλα, ο Chris πρέπει να παραμείνει ευαισθητοποιημένος απέναντι στο κοινό. Δημιουργικά, χρησιμοποιεί εργαλεία για να απαλύνει τη σκληρή πραγματικότητα του οικοσυστήματος. «Μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ των γραφικών εικόνων και των ανθρώπων που δεν θέλουν να τις βλέπουν. Μου αρέσει να φωτογραφίζω θέματα με οπίσθιο φωτισμό, κάτι που μπορώ να κάνω χάρη στο υψηλό δυναμικό εύρος του αισθητήρα της Alpha 1 II. Η φωτογράφιση με οπίσθιο φωτισμό σημαίνει ότι ο θεατής βλέπει λιγότερες λεπτομέρειες· βλέπει μόνο το σχήμα, ας πούμε, μιας ύαινας που τρώει τη λεία της. Θέλω να δείξω στον κόσμο την πραγματικότητα της σαβάνας – δεν είναι ένας κόσμος κινούμενων σχεδίων. Παράλληλα, δεν θέλω να διαιωνίζω τους αρνητικούς μύθους για ορισμένα ζώα στο μυαλό των ανθρώπων. Το πετυχαίνω αυτό τραβώντας φωτογραφίες που αφηγούνται όλη την ιστορία, δείχνοντάς τα στο παιχνίδι και τους οικογενειακούς δεσμούς. Και φυσικά, τα μικρά – ο κόσμος λατρεύει τα μικρά!»

Στις φωτογραφικές μηχανές του είναι τοποθετημένοι διάφοροι φακοί, αλλά όπως κάθε φωτογράφος, ο Chris έχει τους αγαπημένους του, όπως ο ελαφρύς FE 100-400 mm f/4.5-5.6 GM OSS, ο ευέλικτος FE 70-200 mm f/2.8 GM OSS II και ο FE 300 mm f/2.8 GM OSS.

Η υποστήριξη από τη Sony επεκτείνεται πέρα από το κιτ φωτογραφικής μηχανής του Chris, με την εταιρεία να παρέχει συχνά άμεση βοήθεια. «Το Nomad Trust εργαζόταν σε ένα πρότζεκτ για τα σαρκοφάγα», θυμάται ο Chris, «με τους τοπικούς φύλακες να εντοπίζουν τους άγριους σκύλους και τα λιοντάρια σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Ωστόσο, χρησιμοποιούσαν τις κάμερες των smartphone τους και ήταν δύσκολο να ξεχωρίσουν τους μεμονωμένους σκύλους τον έναν από το άλλον. Ζήτησα από τη Sony αν μπορούσε να βοηθήσει και μου παρείχε τρεις φωτογραφικές μηχανές Cybershot RX10, οι οποίες διαθέτουν εξαιρετικούς φακούς ζουμ. Βοήθησε το πρόγραμμα στο έργο του για την παρακολούθηση, την αναγνώριση και την προστασία των άγριων σκύλων και των μεγάλων αιλουροειδών. Είναι τόσο απλό, αλλά το να βοηθάς κοινότητες όπως αυτή, δίνοντάς τους τα κατάλληλα εργαλεία, μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά».