Στις ατλαντικές απόκρημνες ακτές της βορειοδυτικής Αφρικής, η χερσόνησος του Ras Nouadhibou αποτελεί μια αφιλόξενη λωρίδα 60 χιλιομέτρων γεμάτη γκρεμούς που προκαλούν ίλιγγο, απόκρημνους βράχους και φαρδιές παραλίες που τις μαστιγώνει ο άνεμος. Με διάσπαρτα ναυάγια και μισογκρεμισμένες, εγκαταλελειμμένες κατοικίες, η περιοχή αυτή είναι ένα μέρος όπου οι άνθρωποι αγωνίζονται σκληρά για να επιβιώσουν. Και σίγουρα αυτός είναι ο λόγος που αυτός ο αφιλόξενος τόπος έχει γίνει κυριολεκτικά ένα καταφύγιο άγριας ζωής.

Εδώ είναι το μέρος όπου οι τελευταίες μεσογειακές φώκιες μοναχοί του κόσμου - ένα είδος που έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τα νερά της Μεσογείου - κάνουν την επανεμφάνισή τους. Κατά ειρωνικό τρόπο, εκεί όπου καθημερινά «χάνονται» οι τελευταίες ακτίνες του χειμωνιάτικου ηλιοβασιλέματος στην αφρικανική ήπειρο, η χερσόνησος του Ras Nouadhibou βιώνει μια καινούρια αναγέννηση της μεσογειακής φώκιας. «Το πρότζεκτ προστασίας της φώκιας μοναχού είναι το μακροβιότερο και πιο φιλόδοξο πρότζεκτ που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ για ένα είδος υπό εξαφάνιση», εξηγεί ο φωτογράφος Tony Peral ο οποίος έχει αναλάβει το καθήκον της καταγραφής των προσπαθειών των διατηρητών της άγριας φύσης (conservationist) και των όμορφων θεμάτων τους.

«Από τα τέλη του 2022 έως τις αρχές του 2023, το καθήκον μου ήταν να βοηθώ μια ΜΚΟ, που ονομάζεται «CBD Habitat & Annajah», να δημιουργήσει μια τράπεζα εικόνων και βίντεο από αυτήν την τελευταία εναπομείνασα αποικία αναπαραγωγής», λέει ο Tony και συνεχίζει «και προφανώς ήταν μια εξαιρετικά συναρπαστική ευκαιρία να συμμετάσχω σε αυτό το φιλόδοξο πρότζεκτ. Ήταν, αναμφίβολα, ένα από τα πιο επιτυχημένα πρότζεκτ προστασίας κάποιου απειλούμενου είδους στον κόσμο – ένα σημείο αναφοράς για παρόμοια πρότζεκτ για το οποίο χρειάστηκαν 20 χρόνια σκληρής δουλειάς».

Το πρότζεκτ αυτό επικεντρώθηκε στη διασφάλιση και προστασία των περιοχών αναπαραγωγής και των ευρύτερων οικοτόπων, μέσω μέτρων παρακολούθησης και προστασίας – μέτρων που έλειπαν πολύ στο παρελθόν. «Μέχρι το 2001», εξηγεί ο Tony, «αυτή η περιοχή, η τελευταία μεγάλη αποικία φώκιας μοναχού στον κόσμο, δεν είχε καμία απολύτως προστασία. Τα αλιευτικά σκάφη έριχναν παράνομα τα δίχτυα τους μπροστά από τις σπηλιές όπου αναπαράγονταν οι φώκιες, ενώ οι μηχανότρατες ψάρευαν πολύ κοντά στην ακτή, σαρώνοντας τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης και της μεσογειακής φώκιας μοναχού».

«Αυτό το τμήμα της ακτής έχει άφθονα ψάρια, πράγμα που το καθιστά χωρίς αμφιβολία ένα από τα καλύτερα μέρη για τις φώκιες στις ατλαντικές ακτές, καθώς μπορούν να βρίσκουν συνεχή τροφή», λέει ο Tony και συνεχίζει «όμως οι φώκιες συνήθιζαν να αναπαράγονται με φυσικό τρόπο στις ανοιχτές παραλίες της χερσονήσου. Λόγω αυτού του διαχρονικού κυνηγητού που υφίσταντο από τον άνθρωπο, οι φώκιες κατέφυγαν στις σπηλιές με αποτέλεσμα να περιοριστούν σε ένα πιο επικίνδυνο και εχθρικό περιβάλλον, από ό,τι θα προτιμούσαν, όπου το ποσοστό θνησιμότητας των νεογνών της φώκιας είναι πολύ υψηλό».

«Το 2001, όμως, δημιουργήθηκε το Παράλιο Καταφύγιο Φώκιας (Seal Coast Reserve)», λέει ο Tony και συνεχίζει «και με τη συνεργασία των ντόπιων ψαράδων αυτό σήμαινε προστασία των σπηλιών αναπαραγωγής στο Λευκό Ακρωτήριο 365 ημέρες τον χρόνο. Το όφελος από αυτά τα μέτρα είναι σαφές και σήμερα η αποικία έχει τριπλασιαστεί σε μέγεθος, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούμε πλέον να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα και να αρχίσουμε να επιστρέφουμε τις φώκιες στις παραλίες όπου συνήθιζαν να αναπαράγονται.»

Παρόλο που ο πληθυσμός της φώκιας ανακάμπτει κατά μήκος των ακτών της, δεν μπορούμε να πούμε ότι η χερσόνησος Ras Nouadhibou είναι ιδανική για φωτογράφιση. «Η χερσόνησος αυτή είναι ένα σκληρό περιβάλλον στην καλύτερη των περιπτώσεων», επιβεβαιώνει ο Tony, «αλλά η φωτογράφιση κατά τη διάρκεια του χειμώνα, δεδομένου και ότι η τοποθεσία αυτή είναι στριμωγμένη ανάμεσα στον ωκεανό και την έρημο, είχε ως αποτέλεσμα να δοκιμαστούν πραγματικά τα όρια μας, τόσο τα δικά μου όσο και αυτά του συνεργείου μου και του εξοπλισμού μου. Επιπλέον, το έδαφος καθιστά πολύ δύσκολο να βρεις τις κατάλληλες οπτικές γωνίες για φωτογράφιση. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο μέρος της παρακολούθησης και της παρατήρησης της φώκιας γίνεται από την κορυφή των γκρεμών. Τις περισσότερες ημέρες φωτογραφίζαμε με την άμμο της ερήμου να έρχεται με δύναμη πάνω μας από μία μόνο κατεύθυνση, ενώ γιγάντια κύματα σφυροκοπούσαν τους ψηλούς βράχους από κάτω».

«Έπρεπε επίσης να διανύσουμε χιλιόμετρα και χιλιόμετρα διασχίζοντας την ακτή προκειμένου να εντοπίσουμε τις φώκιες που πήγαιναν να βρουν ψάρια για τροφή», λέει ο Tony και συνεχίζει «και αυτό έπρεπε να το κάνουμε από την αυγή μέχρι το σούρουπο, ώστε να συμβαδίζουμε με το πρόγραμμά τους. Η διαδικασία έγινε ακόμη πιο δύσκολη, από το γεγονός ότι εργαζόμασταν σε ένα μέρος χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, πράγμα που σήμαινε ότι έπρεπε να αναπτύξουμε μια στρατηγική τόσο για τη λειτουργία του εξοπλισμού όσο και για τη φόρτωση των πλάνων και τη δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας για αυτά, διότι γεμίζαμε κάρτες με βίντεο 4K».

Η ανθεκτικότητα του εξοπλισμού Alpha της Sony ήταν ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της φωτογράφισης, λέει ο Tony, ο οποίος χρησιμοποιούσε συνήθως δύο σώματα φωτογραφικής μηχανής κατά τη διάρκεια του πρότζεκτ, «το ένα σώμα ήταν μια Alpha 1 και το δεύτερο σώμα ήταν μια Alpha 9 ή μια Alpha 7, ανάλογα με το είδος της φωτογράφισης που επρόκειτο να κάνω. Οι κύριοι φακοί μου ήταν ο FE 600 mm f/4 GM OSS, ο οποίος είχε καθοριστικό ρόλο στο να μπορώ να διακρίνω τις φώκιες από τις κορυφές των γκρεμών, καθώς και οι φακοί ζουμ FE 100-400 mm και FE 70-200 mm. Μπορώ να πω ότι πρόκειται για φωτογραφικό εξοπλισμό υψηλότατου τεχνολογικού επιπέδου. Παρόλο που τον σφυροκοπούσε συνεχώς ο δυνατός αέρας που σήκωνε άμμο και ο φωτογραφικός εξοπλισμός ήταν μέσα στη σκόνη και το αλάτι, η απόδοση και η αντοχή του ήταν ό,τι καλύτερο θα μπορούσε να επιθυμήσει ένας φωτογράφος άγριας ζωής».

Όσο δύσκολες και αν ήταν οι συνθήκες, η ακτογραμμή δεν έπαυε να είναι ένα μαγικό μέρος. «Η γνώση της ιστορίας αυτού του είδους έκανε τη φωτογράφιση ακόμη πιο συναρπαστική», λέει ο Tony. «Αυτή η αποικία μεσογειακής φώκιας έχει καταφύγει σε ένα τόσο απομακρυσμένο και απομονωμένο μέρος όπου μπορείς πραγματικά να εκτιμήσεις την άγρια και ανέγγιχτη φύση μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι. Είναι ένας μοναδικός συνδυασμός όπου η εχθρότητα και η ειρήνη συμβαδίζουν αρμονικά».

Ήταν επίσης ένα μέρος που ενέπνευσε τον Tony να δημιουργήσει μερικές εκπληκτικές εικόνες. «Μου αρέσουν ιδιαίτερα τα κοντινά πλάνα με τις φώκιες», λέει ο Tony και συνεχίζει «διότι, λόγω της φυσικής τους περιέργειας, κρυφοκοιτάζουν από μακριά και προσηλώνουν την προσοχή τους σε οτιδήποτε συμβαίνει στην κορυφή του γκρεμού. Όμως ήταν επίσης σημαντικό για μένα να καταγράψω τη σκληρή δουλειά των ειδικών οι οποίοι διασφαλίζουν ότι οι φώκιες και το περιβάλλον τους είναι ασφαλή. Περάσαμε χρόνο μαζί τους στον καταυλισμό και η αφοσίωσή τους ήταν αξιοθαύμαστη. Το καθήκον τους είναι να διασχίζουν επανειλημμένα ολόκληρη την περιοχή του καταφυγίου και της αποικίας του, να εντοπίζουν τις απειλές και να επαληθεύουν την καλή υγεία αυτών των θηλαστικών».

«Αφιερώσαμε επίσης χρόνο στην καταγραφή κάποιων αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ντόπιων ψαράδων και των όμορφων γειτόνων τους», θυμάται ο Tony. «Με τη βοήθεια του πρότζεκτ αυτού, το οποίο τους παρέχει υποστήριξη ώστε να αναπτύξουν έναν υπεύθυνο και βιώσιμο τρόπο ψαρέματος, κατέληξαν τελικά να σέβονται και να αποδέχονται τις φώκιες ως έναν άλλο παίκτη στο παιχνίδι».

Αυτή η υποστήριξη και η εκπαίδευση μπορούν να ενισχυθούν μόνο με τη φωτογραφία, λέει ο Tony. «Ήταν τόσο σημαντικό να καταγράψουμε το πρότζεκτ μέσα από όλες αυτές τις διαφορετικές οπτικές γωνίες, δηλαδή από κοινωνική άποψη, από την άποψη της προστασίας, από λειτουργική άποψη και από περιβαλλοντική άποψη, ενώ παράλληλα καταγράφαμε τις φώκιες και τις σπηλιές αναπαραγωγής τους. Μέσω αυτών των εικόνων και βίντεο μπορούμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να κατανοήσουν το εύρος και τις επιτυχίες αυτού του πρότζεκτ σε ένα τόσο απομακρυσμένο μέρος, που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτά».

«Το πρότζεκτ για τη φώκια μοναχό θα συνεχιστεί για πολλά ακόμη χρόνια», αναφέρει ο Tony και καταλήγει λέγοντας «και μόλις επιτευχθεί ένας κατάλληλος αριθμός από μεσογειακές φώκιες στην αποικία, οι φώκιες μοναχοί θα μεταφερθούν σε νέες περιοχές όπου μπορούν να δημιουργηθούν νέες αποικίες αναπαραγωγής και ελπίζουμε ότι θα επιστρέψουν κάποια στιγμή στη Μεσόγειο. Γίναμε μάρτυρες από πρώτο χέρι πώς ένα από τα μακροβιότερα πρότζεκτ για τη διάσωση ενός είδους από την εξαφάνιση μπορεί να ανθίσει και να αναπτυχθεί. Ελπίζω να συνεχίσω να έχω συμμετοχή σε αυτό το πρότζεκτ ώστε να μπορέσω να παρακολουθώ αυτήν την εξέλιξη και να την καταγράφω με τις φωτογραφίες μου.»

«Πιστεύω ακράδαντα στη δύναμη που έχει η φωτογραφία φύσης για να ευαισθητοποιεί τον κόσμο και πιστεύω επίσης ότι ο φωτογράφος άγριας ζωής πρέπει να έχει μια ιδιαίτερη δέσμευση απέναντι στη φύση. Κατά τη γνώμη μου, το έργο μας θα πρέπει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να συνδέεται στενά με τη διατήρηση της φυσικής μας κληρονομιάς.»