«Κάθε συνάντηση με τη φύση είναι μαγική και απροσδόκητη», ξεκινάει ο Mathieu Le Lay. «Σε αυτές τις καταστάσεις, ονειρεύεσαι μια τέλεια εικόνα και λήψεις που δείχνουν την πραγματική δύναμη της στιγμής. Αυτό που ελπίζεις πραγματικά είναι ότι αποτύπωσες ακριβώς αυτό που ένιωσες τότε. Μια σύνδεση που δεν μπορεί να επαναληφθεί». Κινηματογραφιστής, σκηνοθέτης και διευθυντής φωτογραφίας, ο οποίος γυρίζει οπτικά εντυπωσιακές ταινίες με μια οικεία και συχνά ενστικτώδη σχέση με τη φύση, ο Mathieu απέκτησε πτυχίο στην προστασία της άγριας ζωής από το Πανεπιστήμιο του Salford στο Ηνωμένο Βασίλειο πριν σπουδάσει στο IFFCAM, τη διάσημη γαλλική σχολή κινηματογράφου για την άγρια ζωή. Η προσέγγισή του βασίζεται στην αυθεντικότητα, χρησιμοποιώντας φυσικό φως και πραγματοποιώντας λήψεις σε ακραία περιβάλλοντα για να αφηγηθεί τις ιστορίες που τον ενθουσιάζουν.

«Πριν από τα γυρίσματα, είμαι πάντα καλά προετοιμασμένος», εξηγεί, «περνάω την προηγούμενη ημέρα με τον εξοπλισμό μου και ελέγχω ξανά την πρόγνωση του καιρού, αλλά αν οι συνθήκες είναι δύσκολες δεν σημαίνει ότι θα το ακυρώσω. Στην πραγματικότητα, μου αρέσει να κινηματογραφώ στη βροχή, τον άνεμο ή την ομίχλη. Το απολαμβάνω. Μπορεί να είναι δύσκολο, αλλά αυτά τα σκληρά περιβάλλοντα με κάνουν να νιώθω ζωντάνια ως κινηματογραφιστής». «Οι άνθρωποι και τα ζώα που κινηματογραφώ», συνεχίζει, «βρίσκονται επίσης σε αυτές τις συνθήκες. Έτσι, ο καιρός, οι καταιγίδες, η κίνηση των σύννεφων και η βροχή… το καθένα από αυτά είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για να σε κάνει να αισθανθείς ότι βρίσκεσαι εκεί. Αυτό είναι που πραγματικά προσπαθώ να μοιραστώ. Ότι είμαστε όλοι μέρος του ίδιου κόσμου, μοιραζόμαστε τους ίδιους χώρους, τον ίδιο αέρα, την ίδια γαλήνη. Και αυτή είναι η πραγματική ομορφιά της φύσης».

Με αυτή τη σύνδεση κατά νου, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η κινηματογράφηση του Mathieu εστιάζει επίσης σε ανθρώπους που ζουν και εργάζονται στη φύση. «Οι άνθρωποι που καταγράφω έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με το περιβάλλον τους», αποκαλύπτει, «και με ελκύει πολύ αυτός ο τρόπος ζωής. Είναι περιτριγυρισμένοι από αυτό που αγαπούν και που τους στηρίζει». Παρατηρώντας τους, βελτιώνει τη δική του σύνδεση και την ικανότητά του ως αφηγητή ιστοριών, λέει ο Mathieu. «Για παράδειγμα, ακολούθησα μερικούς φωτογράφους άγριας ζωής, καταγράφοντας την προσέγγισή τους στο πεδίο, και παρατήρησα πόσο παρόντες και παρατηρητικοί είναι. Μένουν σιωπηλοί, ακούνε, μυρίζουν και αγγίζουν το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται, χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις τους. Και το πιο σημαντικό, είναι υπομονετικοί, περιμένοντας ένα ζώο να εμφανιστεί από το δάσος, από την κορυφή ενός βουνού ή στον αέρα. Κατανοούν τη συμπεριφορά και τις συνήθειες του θέματός τους, οπότε μπορούν να το προσεγγίσουν καλύτερα».

Τον ενθουσιάζει επίσης η σχέση μεταξύ των αγροτών και των οικόσιτων ζώων. «Μου αρέσει να βλέπω αυτή την αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων και των ζώων από τα οποία εξαρτώνται. Νομίζω ότι πάρα πολλοί άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τα ζώα, παρόλο που εξαρτώνται από αυτά. Δεν βλέπουν τους εαυτούς τους και τα ζώα ως μέρος του ίδιου κόσμου». «Είμαι κινηματογραφιστής, αλλά και δημιουργός, πράγμα που σημαίνει ότι μου αρέσει πραγματικά να μοιράζομαι ιστορίες και να σκέφτομαι ιστορίες», συνεχίζει. «Και όταν συναντώ κάποιον, συχνά αισθάνομαι βαθιά συγκίνηση από την προσωπικότητά του ή τη ζωή του, τόσο πολύ που υπάρχει αυτή η άμεση επιθυμία να διηγηθώ την ιστορία του. Το αισθάνομαι πρώτα ως άνθρωπος, όχι ως κινηματογραφιστής. Θα μπορούσε να είναι ένας μοναχός Γιαμαγκούτσι που ζει σε ένα δάσος στην Ιαπωνία, ένας βοσκός στη Ρουμανία ή ένας ξυλουργός στη Μοντάνα. Έτσι, αμέσως αρχίζω να σκέφτομαι πώς να το υλοποιήσω, πώς να το πλαισιώσω και να το αφηγηθώ μέσα από τα δικά μου μάτια».

Στις ταινίες του, ο Mathieu χρησιμοποιεί πολλά μέσα για να αφηγηθεί αυτές τις ιστορίες, συχνά καδράροντας με τέτοιον τρόπο ώστε οι άνθρωποι που καταγράφει να φαίνονται πολύ μικροί στο καρέ. «Αυτό δείχνει ότι κανείς δεν είναι υπεράνω της φύσης», λέει, «και τοποθετώντας αυτές τις μικρές σιλουέτες σε ένα πολύ ανοιχτό και άγριο περιβάλλον μπορείς πραγματικά να νιώσεις το πόσο ευάλωτος είναι ο άνθρωπος. Συχνά νομίζουμε ότι έχουμε τον έλεγχο των πάντων, αλλά η φύση δείχνει ότι όλα θα πάρουν τον δρόμο τους, ό,τι κι αν γίνει». «Μου αρέσει επίσης να παίζω με το φως ως μέσο για να βυθίσω τον θεατή σε αυτή την εμπειρία», αναφέρει. «Για παράδειγμα, να ξεκινήσει η ταινία σε κάποιο σκοτεινό περιβάλλον και να εμφανιστεί στη συνέχεια το φως. Αισθάνομαι ότι το φως βγαίνει από τους χαρακτήρες μου, με τρόπο ώστε να μεταδίδει κατανόηση στο κοινό».

Παρόλο που τα περιβάλλοντα είναι σκληρά και τα θέματα που πραγματεύεται είναι πολλά, όπως η κλιματική αλλαγή και η απώλεια οικοτόπων, αυτή η προσέγγιση δίνει μια αίσθηση ελπίδας στις ταινίες του Mathieu. «Πιστεύω ότι η δουλειά μου δεν προκαλεί τόση ανησυχία σήμερα», εξηγεί. «Τουλάχιστον, με άλλα λόγια, προσπαθώ να είμαι πιο αισιόδοξος. Βλέπω τις αλλαγές να συμβαίνουν παντού, οπότε δεν υπάρχει περίπτωση να μην τις αναφέρω καν στις ταινίες μου, αλλά μου αρέσει ακόμα να δείχνω την ομορφιά και να καταγράφω τους ανθρώπους που έχουν ευαισθησία για τον φυσικό μας κόσμο». «Τόσο τα ζώα όσο και οι άνθρωποι, αντιμετωπίζουμε όλοι το ίδιο ζήτημα σχετικά με την κλιματική αλλαγή, οπότε πρέπει να προσαρμοστούμε. Προσπαθώ να μοιραστώ το γεγονός ότι ο κόσμος αλλάζει, αλλά με έναν πιο ποιητικό τρόπο. Να δείξω τα θετικά της προσαρμογής και τους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν αν το θέλουν».

Ο Mathieu περιμένει επίσης προσαρμοστικότητα από τον εξοπλισμό του. Επί του παρόντος χρησιμοποιεί την ψηφιακή κινηματογραφική κάμερα Sony FX9, ένα ιδανικό εργαλείο για κινηματογραφιστές με αισθητήρα 8K και 16 στοπ δυναμικού εύρους, σε ένα πραγματικά ελαφρύ και συμπαγές σώμα. Είναι μια κάμερα που του επιτρέπει να δουλεύει σε οποιοδήποτε φως ή τοποθεσία, λέει. «Όπως είπα, προσπαθώ πάντα να δημιουργώ τις ταινίες μου με τον πιο αυθεντικό τρόπο», αναφέρει. «Προσπαθώ να εξαφανιστώ, ώστε να μπορέσω να καταγράψω την πραγματική πλευρά της φύσης. Αυτό σημαίνει ότι εργάζομαι με φυσικό φως, ακόμη και όταν κινηματογραφώ ανθρώπους. Σίγουρα δεν θέλω να χρησιμοποιώ λάμπες, γιατί θέλω να είναι ο εαυτός τους και να μην ‘προσποιούνται’. Στην πραγματικότητα, για να τους καταλάβω, για να δημιουργήσω τη σύνδεση που θέλω, πρέπει να ζήσω με τον ίδιο τρόπο. Να δουλεύω σε όλες τις καιρικές συνθήκες, να κοιμάμαι έξω, μερικές φορές απλά σε έναν υπνόσακο σε κάποια βουνοκορφή».

«Το μέγεθος και το βάρος της κάμερας Sony FX9 σημαίνει ότι δεν είναι καθόλου ενοχλητική», λέει. «Και δεν χρειάζεται να χρησιμοποιώ τρίποδο, επειδή η σταθεροποίηση εικόνας είναι εξαιρετική και λειτουργεί με οποιονδήποτε πολωτικό φακό ή φακό E-mount που θέλει κανείς να χρησιμοποιήσει». «Η FX9 συνοδεύεται επίσης από ένα πολύ καλό μικρόφωνο τύπου shotgun», συνεχίζει, «έτσι ώστε να μπορώ να έχω την αίσθηση των ακατέργαστων συνθηκών και στον ήχο. Οι ήχοι του ανέμου και του νερού, των πουλιών και των θηλαστικών ενισχύουν τη σύνδεση. Η FX9 είναι ένα εργαλείο που επιτρέπει την πλήρη εμβύθιση, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για την αφήγηση ιστοριών». Εν τέλει, πιστεύει ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να έχει αντίκτυπο; Μπορεί η επίδειξη αυτού του είδους ομορφιάς να σώσει τον κόσμο; «Νομίζω ότι η προσπάθεια είναι απαραίτητη», καταλήγει ο Mathieu. «Πρέπει να αποδεχτούμε ότι ο πλανήτης θερμαίνεται με γρήγορους ρυθμούς. Κάθε καταιγίδα μοιάζει καινούργια. Κάθε εποχή έχει διαφορετική αίσθηση από την προηγούμενη. Οι ταινίες μου είναι μια προσπάθεια να βρω κάποια άγκυρα, κάποιο στήριγμα στην αλλαγή. Η Γη δεν είναι απλώς ένα τοπίο, είναι το έδαφος στο οποίο πατάμε. Όταν βλέπεις ότι η ζωή σου είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη γη, συνειδητοποιείς κάτι ξεκάθαρο. Αυτό που μας συνδέει είναι η ευθραυστότητα. Δεν είμαστε ποτέ ανώτεροι από τη φύση».